Ücret alacağı nedir?

Ücret alacağı, işçinin iş karşılığında işverenden alacaklı olduğu ücretin ve prim, ikramiye gibi ücret niteliğindeki ödemelerin zamanında veya eksiksiz ödenmeyen kısmıdır. Ücret, işçinin geçimini sağladığı temel gelir olduğundan kanun bu alacağı özel olarak korumuştur.

Dayanak

Ücretin ödenmesi 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32-38. maddelerinde düzenlenmiştir.

Ödeme zamanı ve şekli

• Ücret en geç ayda bir ödenir; bu süre iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle bir haftaya kadar kısaltılabilir.
• Ücret kural olarak Türk parasıyla, işyerinde veya özel olarak açılan banka hesabına ödenir; bono, kupon gibi senetlerle ödeme yapılamaz.
• İşveren her ödemede, eklemeleri (fazla çalışma, hafta tatili, bayram ücretleri) ve kesintileri ayrı ayrı gösteren bir ücret hesap pusulası vermek zorundadır.
• İş sözleşmesi sona erdiğinde ücret ve parayla ölçülebilen tüm menfaatlerin tam olarak ödenmesi zorunludur.

Ücret gününde ödenmezse

• Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, çalışmaktan kaçınabilir. Bu durum grev sayılmaz; işçinin sözleşmesi bu nedenle feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz.
• Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.
• Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun ödenmemesi, işçiye haklı nedenle derhal fesih ve şartları varsa kıdem tazminatı hakkı verir.

Korunması ve zamanaşımı

İşçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez ve başkasına devredilemez; nafaka alacaklılarının hakları ise saklıdır. Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.

Uygulamada dikkat edilecekler

Ücretin ödendiğini ispat yükü işverendedir; bu nedenle ödemelerin banka kanalıyla yapılması ve bordroların saklanması önemlidir. Elden ödenen veya bordroda düşük gösterilen ücret iddiasında tanık, yazışma ve banka kayıtları delil olarak kullanılabilir. Ücret alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

İlgili kavramlar

• Fazla çalışma
• İşçinin haklı nedenle feshi
• Ücret hesap pusulası
• Arabuluculuk dava şartı

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 32
2. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 34
3. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 35
4. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 37
5. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 24
6. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3