Tazminattan indirim sebepleri nelerdir?

Tazminattan indirim sebepleri, hesaplanan zarar miktarının tamamının zarar verene yüklenmesinin hakkaniyete aykırı olacağı durumlarda hâkimin tazminatı azaltmasına, hatta bazen tamamen kaldırmasına imkân veren hâllerdir. Bu sebepler hem maddi hem manevi tazminatta dikkate alınabilir.

Dayanak

Tazminatın belirlenmesi ve indirim sebepleri Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir. Hâkim tazminatın kapsamını belirlerken durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önünde tutar.

Başlıca indirim sebepleri

• Zarar görenin rızası: Zarar görenin, zararı doğuran fiile razı olması.
• Zarar görenin kusuru (müterafik kusur): Zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması ya da tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırması.
• Hafif kusur ve yoksulluk: Zarar hafif kusurla verilmişse, tazminatın ödenmesi yükümlüyü yoksulluğa düşürecekse ve hakkaniyet de gerektiriyorsa hâkim tazminatı indirebilir.
• Kusurun derecesi: Hâkim tazminatı belirlerken zarar verenin kusurunun ağırlığını veya hafifliğini dikkate alır.
• Hatır için taşıma: Karşılıksız olarak, yalnızca iyilik amacıyla araca alınan yolcunun zarar görmesi hâlinde işletenin sorumluluğu genel hükümlere tabidir ve Yargıtay uygulamasında hakkaniyet gereği indirim yapılabilmektedir. Ancak Türk Borçlar Kanunu, bedensel zararlarda ve destekten yoksun kalmada hesaplanan tazminatın miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesiyle azaltılamayacağını öngördüğünden bu indirimin kapsamı tartışmalıdır.

Denkleştirme ile farkı

İndirimden farklı olarak, aynı olay nedeniyle zarar görenin elde ettiği bazı yararların hesaptan düşülmesine “denkleştirme” denir. Örneğin Sosyal Güvenlik Kurumunun zarar verene rücu edebileceği gelirler, zararın iki kez karşılanmaması için hesapta dikkate alınır. Buna karşılık rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler tazminattan indirilemez.

Uygulamada dikkat edilecekler

• İndirim sebeplerini, kural olarak bunlara dayanan tazminat yükümlüsü ispat etmelidir.
• Kusursuz sorumluluk hâllerinde de zarar görenin kusuru indirim sebebidir.
• Hâkimin indirim konusunda takdir yetkisi bulunduğundan, indirim oranları olaydan olaya değişir.

İlgili kavramlar

• Müterafik kusur
• İlliyet bağı
• Maddi tazminat
• Kusur raporu

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 51, 52, 55
2. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 86, 87