Tasarruf oranı nedir?

Tasarruf oranı, mirasbırakanın terekesinin saklı paylar dışında kalan ve dilediği kişiye vasiyetname, miras sözleşmesi ya da bağış yoluyla bırakabileceği kısmıdır. Saklı paylı mirasçısı bulunmayan kişi, mirasının tamamında serbestçe tasarruf edebilir.

Dayanak

Türk Medeni Kanunu m. 505'e göre mirasbırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Altsoyu, ana ve babası ve eşi bulunmayan mirasbırakan ise mirasının tamamında tasarruf edebilir.

Nasıl hesaplanır?

1. Mirasbırakanın ölüm günündeki malvarlığı belirlenir.
2. Mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile mirasbırakanla birlikte yaşayan ve onun bakımındaki kişilerin üç aylık geçim giderleri düşülür.
3. Tenkise tabi sağlararası kazandırmaların değeri hesaba eklenir.
4. Bulunan net değer üzerinden her saklı paylı mirasçının saklı payı hesaplanır; saklı payların toplamı dışında kalan kısım tasarruf oranıdır.

Örnekler

• Yalnız çocukları bulunan kişide çocukların saklı payı yasal paylarının yarısı olduğundan tasarruf oranı terekenin yarısıdır.
• Eşi ve çocukları bulunan kişide tasarruf oranı terekenin sekizde üçüdür.
• Yalnız ana ve babası bulunan kişide her birinin saklı payı sekizde bir olduğundan tasarruf oranı dörtte üçtür.
• Kan hısımı bulunmayıp yalnız eşi bulunan kişide eşin saklı payı terekenin dörtte üçü olduğundan tasarruf oranı dörtte birdir.
• Yalnız kardeşleri bulunan kişi, kardeşlerin saklı payı olmadığından mirasının tamamında tasarruf edebilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Tasarruf oranının aşılması tasarrufu kendiliğinden geçersiz kılmaz; saklı payı zedelenen mirasçı süresinde tenkis davası açmazsa tasarruf olduğu gibi yerine getirilir. Vasiyetname hazırlarken tasarruf oranını gözetmeniz, ölümünüzden sonra mirasçılar arasında dava çıkmasını önlemeye yardımcı olur.

İlgili kavramlar

• Saklı pay
• Tenkis davası
• Vasiyetname
• Ölüme bağlı tasarruflar

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 505-508, 560, 565