Meşru müdafaa nedir?

Meşru müdafaa (meşru savunma), kişinin kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelmiş haksız bir saldırıyı, o anki hâl ve koşullara göre saldırıyla orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla gerçekleştirdiği fiildir. Meşru müdafaa bir hukuka uygunluk nedenidir: Şartları varsa fiil hukuka uygun hâle gelir ve faile ceza verilmez.

Dayanak

Meşru müdafaa, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenmiştir. Sınırın aşılması ise aynı Kanun'un 27. maddesinde ele alınmıştır.

Şartları

Saldırıya ilişkin şartlar:

• Saldırı haksız olmalıdır; hukuka uygun bir müdahaleye (ör. kanuna uygun bir yakalama) karşı meşru müdafaa ileri sürülemez.
• Saldırı kişinin kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelmelidir; can, vücut bütünlüğü, cinsel dokunulmazlık, mal ve konut gibi haklar korunabilir.
• Saldırı gerçekleşmekte olmalı ya da gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olmalıdır. Sona ermiş bir saldırıya karşı sonradan yapılan karşılık meşru müdafaa sayılmaz.

Savunmaya ilişkin şartlar:

• Savunma, saldırıyı defetmek için zorunlu olmalıdır.
• Savunma, saldırı ile orantılı olmalıdır. Orantılılık, saldırının ağırlığı, kullanılan araçlar ve o anki koşullar birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Sonuçları

• Şartları gerçekleşmişse fiil suç oluşturmaz; soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde beraate karar verilir.
• Meşru müdafaada sınır kastın yokluğu hâlinde aşılmışsa, fiil taksirle işlendiğinde cezalandırılıyorsa taksirli suçun cezası indirilerek uygulanır.
• Sınırın aşılması mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan kaynaklanıyorsa faile ceza verilmez.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Olay anını gösteren kamera kayıtları, tanık beyanları ve darp raporları meşru müdafaanın ispatında belirleyicidir; bunları mümkün olan en kısa sürede güvence altına alın.
• Meşru müdafaa, kendiliğinden kabul edilen bir durum değildir; her olayın kendi koşulları içinde değerlendirileceğini unutmayın.

İlgili kavramlar

• Hukuka uygunluk nedenleri
• Zorunluluk hâli
• Sınırın aşılması
• Haksız tahrik

Kaynaklar

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 25, 27
2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 223