Kusursuz sorumluluk nedir?

Kusursuz sorumluluk, bir kişinin kusuru bulunmasa da kanunun belirlediği hâllerde başkasına verilen zarardan sorumlu tutulmasıdır. Haksız fiil sorumluluğunda kural, kusurlu olanın sorumlu olmasıdır; kusursuz sorumluluk bu kuralın kanunla getirilmiş istisnasıdır. Bu hâllerde zarar görenin, zarar verenin kusurunu ispat etmesi gerekmez.

Dayanak

Kusursuz sorumluluk hâlleri başta Türk Borçlar Kanunu olmak üzere Türk Medeni Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu gibi kanunlarda düzenlenmiştir.

Türleri

Olağan sebep sorumluluğu

Kanunun sorumluluğu belirli bir ilişkiye (işveren, hayvan bulunduran, malik gibi) bağladığı hâllerdir. Bunların bir kısmında sorumlu kişi, gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek kurtulabilir:

• Adam çalıştıranın sorumluluğu,
• Hayvan bulunduranın sorumluluğu,
• Yapı malikinin sorumluluğu (özen ispatıyla kurtuluş mümkün değildir),
• Ev başkanının sorumluluğu,
• Taşınmaz malikinin, mülkiyet hakkının sınırlarını aşması nedeniyle sorumluluğu,
• Ayırt etme gücü bulunmayanların hakkaniyet sorumluluğu.

Tehlike sorumluluğu

Önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden doğan zararlarda işletme sahibi ve varsa işleten sorumludur. Motorlu araç işletenin sorumluluğu bunun en bilinen örneğidir: Araç işleten, aracın işletilmesi sırasında meydana gelen ölüm, yaralanma ve maddi zararlardan, kendi kusuru olmasa da kural olarak sorumludur.

Sorumluluktan kurtulma

Kusursuz sorumlulukta da illiyet bağının kesildiği ispat edilirse sorumluluk doğmaz. Mücbir sebep, zarar görenin ağır kusuru veya üçüncü kişinin ağır kusuru illiyet bağını kesebilir. Adam çalıştıran ve hayvan bulunduran gibi bazı olağan sebep sorumluluğu hâllerinde ayrıca kanunda öngörülen özenin gösterildiğinin ispatı da sorumluluktan kurtarır.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Kusursuz sorumluluk, zarar görenin kusurunun dikkate alınmayacağı anlamına gelmez; zarar görenin kendi kusuru tazminattan indirim sebebi olabilir.
• Kusursuz sorumlu olan kişi, ödediği tazminat için asıl kusurlu kişiye rücu edebilir.

İlgili kavramlar

• Haksız fiil
• Adam çalıştıranın sorumluluğu
• Hayvan bulunduranın sorumluluğu
• Yapı malikinin sorumluluğu
• İlliyet bağı

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 65, 66, 67, 69, 71
2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 369, 730
3. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 85, 86