Kambiyo senedi nedir?

Kambiyo senedi, poliçe, bono ve çekten oluşan, kanunda sayılan sıkı şekil şartlarına tabi emre yazılı kıymetli evrak grubunun ortak adıdır. Bu senetler, para alacağını kolayca devredilebilir ve hızla tahsil edilebilir hâle getirir; bu nedenle ticari hayatta ve günlük borç ilişkilerinde yaygın olarak kullanılır.

Dayanak

Kambiyo senetleri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (TTK) düzenlenmiştir. Bu senetlere dayalı özel takip yolları ise 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda (İİK) yer alır.

Türleri

• Poliçe: Düzenleyenin muhataba verdiği ödeme talimatı.
• Bono: Düzenleyenin bizzat ödeme vaadi.
• Çek: Bankaya verilen, görüldüğünde ödenecek ödeme talimatı.

Özellikleri

• Sıkı şekil: Kanunda sayılan zorunlu unsurlardan biri eksik olan belge kural olarak kambiyo senedi sayılmaz.
• Soyutluk: Senetten doğan borç, senedin verilmesine yol açan temel ilişkiden (satış, ödünç vb.) bağımsızdır.
• Def’ilerin sınırlanması: Borçlu, önceki hamillerle olan kişisel ilişkilerine dayanan savunmaları kural olarak iyiniyetli hamile karşı ileri süremez.
• Müteselsil sorumluluk: Senede imza atan düzenleyen, ciranta ve avalistler hamile karşı müteselsilen sorumludur; hamil bunlardan herhangi birine veya hepsine birlikte başvurabilir.
• İmzaların bağımsızlığı: Senetteki bir imzanın geçersiz olması diğer imzaların geçerliliğini etkilemez.

Kambiyo senetlerine özgü takip

Alacaklı, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapabilir. Bu takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde borca veya imzaya itirazını icra mahkemesine bildirmelidir; itiraz, satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesi kanundaki şartlarla takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir. Borçlu tacirse alacaklı kambiyo senetlerine dayalı iflas yoluna da başvurabilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Bir kambiyo senedine imza atmadan önce, senedin temel ilişkiden bağımsız olarak takip edilebileceğini ve itiraz sürelerinin çok kısa olduğunu göz önünde bulundurun.

İlgili kavramlar

• Bono
• Poliçe
• Çek
• Ciro
• Aval

Kaynaklar

1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 671 vd. (poliçe), m. 776 vd. (bono), m. 780 vd. (çek)
2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 167-171