Haksız fiil nedir?

Haksız fiil, bir kimsenin kusurlu ve hukuka aykırı bir davranışla başkasına zarar vermesidir. Sözleşme ve sebepsiz zenginleşme ile birlikte borcun temel kaynaklarından biridir: Taraflar arasında hiçbir sözleşme bulunmasa bile zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlü olur. Trafik kazası, darp, mala zarar verme veya hakaret haksız fiil örnekleridir.

Dayanak

Haksız fiil sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir. Kanuna göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir kural bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de sorumludur.

Unsurları

• Fiil: Bir davranış veya bazı durumlarda ihmal.
• Hukuka aykırılık: Fiilin, hukuk düzenince korunan bir hakkı veya yararı ihlal etmesi. Zarar görenin rızası, üstün nitelikte kamu veya özel yarar, haklı savunma gibi sebepler hukuka aykırılığı ortadan kaldırabilir.
• Zarar: Malvarlığında iradi olmayan bir azalma (maddi zarar) veya kişilik değerlerinde bir eksilme (manevi zarar).
• Kusur: Kast veya ihmal (dikkatsizlik, özensizlik).
• İlliyet bağı: Fiil ile zarar arasında uygun bir sebep-sonuç ilişkisi.

İspat

Kural olarak zarar gören, zararı ve zarar verenin kusurunu ispat etmek zorundadır. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararı hakkaniyete uygun biçimde belirler. Kanunun öngördüğü kusursuz sorumluluk hâllerinde ise kusurun ispatı gerekmez.

Süre

Tazminat talebi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa, ceza zamanaşımı süresi uygulanır.

Nerede dava açılır?

Haksız fiilden doğan tazminat davası; davalının yerleşim yeri, fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.

İlgili kavramlar

• Kusursuz sorumluluk
• İlliyet bağı
• Maddi tazminat
• Manevi tazminat

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 49, 50, 72
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 6, 16