Geçit hakkı, taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malikin, tam bir bedel karşılığında komşularından kendisine geçit tanınmasını isteyebilmesidir. Kanundan doğan bu imkâna zorunlu geçit hakkı denir ve komşuluk hukukunun önemli kurumlarındandır. Taraflar ayrıca sözleşmeyle de geçit irtifakı kurabilir.
Şartları
- Geçit ihtiyacı: Taşınmazın genel yola hiç çıkışı olmamalı veya mevcut çıkış, taşınmazın kullanım amacına göre yetersiz olmalıdır.
- Uygun komşu taşınmaz: Geçit, öncelikle mülkiyet ve yol ilişkileri bakımından geçit verilmesinde en çok ilgisi bulunan komşudan, sonra da geçidin en az zarar vereceği komşudan istenir. Örneğin taşınmazın bölünmesi veya bir kısmının satılması sonucu yolsuz kalınmışsa, öncelikle bu işleme konu olan taşınmaz değerlendirilir.
- Tam bedel: Geçit verilen komşuya, geçidin taşınmazına vereceği zarar ve değer kaybı karşılığında tam bedel ödenir.
Nasıl kurulur?
Komşu rıza gösterirse geçit hakkı tapu müdürlüğünde irtifak olarak tescil ettirilebilir. Anlaşma sağlanamazsa geçit isteyen malik, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde dava açar. Yargıtay uygulamasında zorunlu geçit davaları komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlık sayıldığından, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; bu eksiklik dava açıldıktan sonra tamamlanamaz. Mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesiyle geçidin hangi taşınmazdan, hangi güzergâhtan ve ne genişlikte geçeceğini en az zarar verecek şekilde belirler ve bedeli tespit eder. Bedel ödendikten sonra geçit hakkı tapuya tescil edilir.
Uygulamada dikkat edilecekler
- Geçit ihtiyacı sonradan ortadan kalkarsa, örneğin taşınmazın önünden imar yolu geçerse, geçit yükünün kaldırılması istenebilir.
- Geçidin genişliği ve niteliği (yaya, araç) taşınmazın kullanım amacına göre belirlenir.
- Geçit yüklenebilecek komşu taşınmazların malikleri davada yer almalıdır; aksi hâlde dava uzayabilir.
- Fiilen kullanılan bir yolun tapuda tescilli olmaması, ileride uyuşmazlık doğurabilir; geçidi tescil ettirmeniz önerilir.
İlgili kavramlar
- Elatmanın önlenmesi davası
- İntifa hakkı
- Tapu şerhi
- Paylı mülkiyet
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 747
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 12
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/B
Yorumlar (0)
Bu maddeye henüz yorum yapılmamış.
Sorunuz bu maddeyle ilişkilendirilerek yayımlanır.