Delil tespiti nedir?

Delil tespiti, ileride açılacak ya da görülmekte olan bir davada kullanılacak bir delilin, kaybolma, değişme veya ileride incelenmesinin zorlaşma tehlikesine karşı mahkeme aracılığıyla önceden kayıt altına alınmasıdır. Örneğin su sızıntısının verdiği hasar, inşaattaki ayıplar veya kazada zarar gören bir aracın durumu, onarım yapılmadan önce delil tespitiyle belgelenebilir.

Dayanak

Delil tespiti Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Şartları

• Delilin kaybolma ihtimalinin bulunması, ileride ispatın zorlaşacak olması veya tespitte başka bir hukuki yararın bulunması,
• Tespit konusunun ve hangi yolla (keşif, bilirkişi incelemesi, tanık dinlenmesi) tespit istendiğinin açıkça belirtilmesi.

Nasıl başvurulur?

Dava açılmadan önce delil tespiti, esas hakkındaki davaya bakacak mahkemeden veya keşif ya da bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu ya da dinlenecek tanığın oturduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenebilir. Dava açıldıktan sonra ise talep yalnızca davanın görüldüğü mahkemeye yapılır. Dilekçede tespiti istenen husus, kullanılacak delil ve hukuki yarar açıklanmalı; keşif ve bilirkişi giderleri için avans yatırılmalıdır.

Usul ve sonuçları

Talep haklı bulunursa tespit kararı kural olarak tespitten önce karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf tespit sırasında hazır bulunabilir. Zorunluluk bulunan acele hâllerde karşı tarafa tebligat yapılmadan da tespit yapılabilir. Bu durumda tespit belgeleri sonradan karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf bir hafta içinde itiraz edebilir. Tespit sonucunda düzenlenen tutanak ve bilirkişi raporu, esas davada diğer deliller gibi hâkim tarafından serbestçe değerlendirilir; delil tespiti tek başına davayı kazandırmaz.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Onarım, tadilat veya imha gibi delili değiştirecek işlemlerden önce tespit isteyin.
• Delil tespiti bir dava değildir; hakkınızı elde etmek için ayrıca esas davayı kanuni süreler içinde açmanız gerekir.
• Fotoğraf, video ve yazışmalar gibi kendi topladığınız deliller de yararlıdır; ancak teknik konularda mahkeme eliyle yapılan tespit daha güçlü bir dayanak sağlar.

İlgili kavramlar

• Bilirkişi
• Keşif
• İhtiyati tedbir
• Tanık

Kaynaklar

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 400-406