Aile konutu şerhi nedir?

Aile konutu şerhi, eşlerin birlikte yaşadığı ve aile hayatının merkezi olan konutun tapu kütüğüne “aile konutu” olduğuna dair işlenen kayıttır. Şerh, konutun maliki olmayan eşi ve çocukları korumayı, malik eşin konutu diğer eşin rızası dışında satmasını veya üzerinde ipotek gibi haklar kurmasını önlemeyi amaçlar.

Dayanak

Türk Medeni Kanunu m. 194'e göre eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutuyla ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Konutun maliki olmayan eş, tapu kütüğüne gerekli şerhin verilmesini isteyebilir.

Nasıl başvurulur?

Şerh için konutun kayıtlı olduğu tapu müdürlüğüne başvurulabilir. Uygulamada evlilik bağını ve konutta birlikte oturulduğunu gösteren belgeler (nüfus kayıt örneği, yerleşim yeri belgesi gibi) istenir. Konutun aile konutu niteliği tartışmalıysa veya başvuru kabul edilmezse aile mahkemesinden karar alınabilir.

Sonuçları

• Şerh, konutun aile konutu olduğunu tapu kaydına bakan herkese duyurur; bu nedenle konutu edinen üçüncü kişi, aile konutu olduğunu bilmediğini ileri süremez.
• Şerh, aile konutu niteliğini kurmaz, yalnızca açıklar. Şerh bulunmasa da konut aile konutuysa rıza şartı geçerlidir; ancak şerhin olmaması iyi niyetli alıcının korunması tartışmasını doğurabilir.
• Diğer eşin rızası sağlanamıyor veya haklı bir sebep olmaksızın verilmiyorsa, malik eş hâkimin müdahalesini isteyebilir.

Kira hâlinde

Aile konutu kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş kiraya verene yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve kiracı eşle birlikte müteselsilen sorumlu olur. Kiracı eş de eşinin açık rızası olmadan kira sözleşmesini feshedemez.

Uygulamada dikkat edilecekler

Boşanma süreci başlamadan önce veya dava sırasında şerh konulması, konutun el değiştirmesini önlemek için etkili bir yoldur. Şiddet durumlarında 6284 sayılı Kanun kapsamında hâkim tarafından da aile konutu şerhi konulmasına karar verilebilir.

İlgili kavramlar

• Edinilmiş mallara katılma rejimi
• Katılma alacağı
• 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 194
2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 349
3. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, m. 4