İş K. m. 35 uyarınca işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Benzer şekilde İİK m. 83 gereğince maaş ve ücretler borçlu ve ailesinin geçimi için lüzumlu miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir ve bu miktar ücretin dörtte birinden az olamaz. Aynı maddede birden fazla haciz olması durumunda bunların sıraya konulacağı, önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemeyeceği açıkça düzenlenmiştir. Yalnızca nafaka borçları gibi kanunun ayrıcalık tanıdığı alacaklar bu kuralın istisnasını oluşturabilmektedir.
Eğer işvereniniz birden fazla dosya için aynı anda kesinti yapıyor veya yasal 1/4 sınırını aşıyorsa, bu durum kanuna aykırıdır. İcra dairesinin veya işverenin bu hatalı işlemi nedeniyle İİK m. 16 kapsamında icra mahkemesine şikayet yoluna başvurulabilir. İlgili madde gereğince, kanuna aykırı işlemlerin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikayette bulunulması gerekir. Ancak bir hakkın yerine getirilmemesi veya sürüncemede bırakılması söz konusu ise her zaman şikayet mümkündür. Sürelerin kaçırılmaması adına kesintinin bordroda veya banka hesabında fark edildiği tarihten itibaren vakit kaybetmeden hareket edilmelidir.
Nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2022/10178, K. 2023/3040, T. 04.05.2023 tarihli kararında, maaş üzerinde haciz sırası bulunmasına rağmen bu sıraya uyulmaksızın kesinti yapılarak dosyaya aktarılmasının usulsüz olduğuna ilişkin şikayeti incelemiştir.
İcra mahkemesindeki şikayet yargılamaları genellikle dosya üzerinden ve duruşmasız yürütüldüğünden, mahkemenin iş yoğunluğuna bağlı olarak süreç yaklaşık birkaç hafta ile birkaç ay arasında sonuçlanabilmektedir.
İzlenebilecek pratik adımlar şunlardır:
- İş yerinizin muhasebe veya insan kaynakları birimiyle görüşerek haciz müzekkeresini ve kesinti bordrolarını talep edin.
- Kesintinin birden fazla dosyadan mı yapıldığını yoksa tek bir dosya tarafından mı yasal sınırın aşıldığını netleştirin. İşverenin hatası varsa yazılı bir dilekçeyle düzeltilmesini isteyin.
- Sorun icra dairesinin işlemlerinden kaynaklanıyorsa, maaş bordronuz ve hesap hareketlerinizle birlikte ilgili icra mahkemesine 7 günlük süre içinde şikayet dilekçesi verin.
Haczedilebilecek net tutarlar ve kesintinin geçerliliği, somut olayın belgelerine, nafaka gibi öncelikli alacakların bulunup bulunmadığına ve icra dosyalarının durumuna göre değişiklik gösterebilir.