Hukuki dayanak: Türk Ceza Kanunu'nun 20. maddesine göre ceza sorumluluğu şahsidir; kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz. Adli para cezası 52. maddeye göre gün sayısı ile günlük miktarın çarpımıyla hesaplanır ve Devlet Hazinesine ödenir. Aynı maddeye göre hâkim, kararda bir yıla kadar ödeme süresi verebilir ya da cezanın en az dört, en fazla iki yıla yayılan taksitlerle ödenmesine karar verebilir.
Ödenmezse ne olur: Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 106. maddesine göre kesinleşen ilam Cumhuriyet başsavcılığına gider ve size otuz gün içinde ödemeniz için ödeme emri tebliğ edilir. Kararda taksit yoksa bile, bir ay içinde cezanın üçte birini öderseniz kalan kısmın birer ay arayla iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir. Süresinde ödenmezse ödenmeyen kısım gün hesabıyla hapse çevrilir ve iki saat çalışma bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmanıza karar verilir; programa uymazsanız kalan kısım açık cezaevinde infaz edilir. Adli para cezası yerine çektirilecek hapis üç yılı geçemez. Çalışılan ya da yatılan günler dışındaki kısmı öderseniz infaz hemen sona erer.
Ailenin malvarlığı: İnfaz sisteminde adli para cezası, ödenmediğinde eşin ya da çocukların malına yönelmez; kişi hürriyeti bağlayıcı yaptırıma dönüşür. Dikkat edilmesi gereken tek alan ortak hesaplar ve sizin adınıza kayıtlı mallardır. Bu arada idari para cezaları (trafik, kabahat) ayrı bir rejime tabidir: bunlar hapse çevrilmez, kamu alacağı olarak takip edilir ve yalnızca sizin malvarlığınız üzerinde haciz uygulanabilir.
Ne yapmalısınız:
- Ödeme emri gelmeden infaz savcılığına giderek dosya numaranızı ve tutarı öğrenin; ödeme emri tebliğ edildiğinde otuz günlük süreyi kaçırmayın.
- Ödeme gücünüz sınırlıysa bir ay içinde üçte birini yatırıp taksit isteyin; ilk taksit aksarsa izin düşer, buna dikkat edin.
- Kamuya yararlı iş aşamasına gelirse denetimli serbestlik müdürlüğünün programına eksiksiz uyun; aksi hâlde cezaevi gündeme gelir.
- Eşinize ait malların gerçekten onun adına ve onun kaynaklarıyla edinildiğini gösteren belgeleri saklayın.