Vasiyetnamenin iptali davası nedir?

Vasiyetnamenin iptali davası, kanunda sayılan sakatlıklardan biriyle malul olan vasiyetnamenin veya diğer bir ölüme bağlı tasarrufun tamamen ya da kısmen ortadan kaldırılması için, iptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılan davadır. Sakat tasarruf iptal edilinceye kadar geçerliliğini korur.

Dayanak

İptal davası Türk Medeni Kanunu'nun 557 ila 559. maddelerinde düzenlenmiştir. Dava, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde görülür.

İptal sebepleri

• Tasarruf ehliyetinin bulunmaması: Vasiyet için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmak gerekir.
• İrade sakatlığı: Tasarrufun yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılması.
• Hukuka veya ahlaka aykırılık: Tasarrufun içeriğinin, koşullarının veya yüklemelerinin hukuka ya da ahlaka aykırı olması.
• Şekle aykırılık: Vasiyet resmî, el yazılı veya sözlü şekilde yapılabilir. Resmî vasiyetname iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir; el yazılı vasiyetnamenin yıl, ay ve gün gösterilerek baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılması ve imzalanması zorunludur.

Kim açabilir?

Dava, tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından, tasarruftan yararlananlara karşı açılır. İptal, tasarrufun tamamına veya bir kısmına yönelik olabilir. Sakatlık, kendilerine ya da eş veya hısımlarına kazandırma yapılan kişilerin düzenlemeye katılmasından doğuyorsa yalnız bu kazandırmalar iptal edilir.

Süreler

Dava açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücüdür; ancak hükümsüzlük def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

Tenkis davasından farkı

İptal davası sakat bir tasarrufun ortadan kaldırılmasını amaçlar. Tenkis davası ise geçerli bir tasarrufun saklı payı zedeleyen kısmının indirilmesini sağlar. Uygulamada iptal ve tenkis istemlerinin kademeli olarak birlikte ileri sürülmesi sık görülür.

Uygulamada dikkat edilecekler

Ehliyetsizlik iddialarında mirasbırakanın tasarruf tarihindeki sağlık kayıtları belirleyicidir; tasarruf ehliyetine ilişkin işler Adli Tıp Kurumunda Onuncu İhtisas Kurulunda incelenir. Bir yıllık sürenin vasiyetnamenin açılıp tebliğ edilmesiyle işlemeye başlayabileceği gözetilerek hareket edilmelidir.

İlgili kavramlar

• Tenkis davası
• Tasarruf ehliyeti
• Resmî vasiyetname
• El yazılı vasiyetname
• Vasiyet alacağı

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 502, 504, 531, 532, 538, 557, 558, 559, 560, 576, 596
2. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, m. 17