Tapu şerhi nedir?

Tapu şerhi, tapu kütüğünün şerhler sütununa yazılan ve taşınmazla ilgili bazı hakları, kısıtlamaları veya geçici durumları üçüncü kişilere duyuran kayıttır. Şerh, normalde yalnızca taraflar arasında hüküm doğuran bazı kişisel hakları, taşınmaz üzerinde sonradan hak edinen kişilere karşı da ileri sürülebilir hâle getirir.

Türleri

• Kişisel hakların şerhi: Kira sözleşmesi, önalım, alım ve geri alım hakları gibi kişisel hakların şerhi.
• Tasarruf yetkisi kısıtlamalarının şerhi: İhtiyati tedbir, haciz, iflas, konkordato gibi mahkeme veya icra kararlarıyla konulan kısıtlamalar.
• Geçici tescil şerhi: Bir ayni hakkın tescili için hak sahibinin istemi kesinleşmeden hakkı korumak amacıyla yapılan şerh.
• Aile konutu şerhi: Aile konutu olarak kullanılan taşınmazın, malik olmayan eşin istemiyle tapuya şerh edilmesi. Malik eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez veya üzerindeki hakları sınırlayamaz; şerh, bu korumanın üçüncü kişilere karşı da etkili olmasını sağlar.

Yönetim planı veya eklentiler gibi bilgi niteliğindeki durumlar ise şerh değil, tapu kütüğünün beyanlar sütununa yazılır.

Sonuçları

Şerh verilen hak, şerhten sonra taşınmaz üzerinde hak edinen kişilere karşı da ileri sürülebilir. Örneğin kira sözleşmesi şerh edilmişse, taşınmazı satın alan yeni malik kiracının kiralananı sözleşmeye uygun olarak kullanmasına katlanmak zorundadır. Tasarruf yetkisi kısıtlamalarının şerhi ise taşınmazın serbestçe devrini engeller veya şerhten sonraki işlemleri şerh lehtarına karşı etkisiz kılar.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Taşınmaz satın almadan önce güncel tapu kaydını, özellikle şerhler ve beyanlar sütununu incelemeniz önemlidir.
• Bazı şerhler kanunda veya şerh kararında öngörülen sürenin dolmasıyla etkisini yitirir; şerhin hâlâ geçerli olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
• Haksız veya dayanağı kalmamış şerhin kaldırılması için ilgili makama, gerekirse mahkemeye başvurulabilir.

İlgili kavramlar

• Önalım hakkı
• Kiralananın el değiştirmesi
• İpotek
• Tapu iptal ve tescil davası

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 194, 1009-1011
2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 312
3. 2644 sayılı Tapu Kanunu