Protesto nedir?

Protesto, bir kambiyo senedinin kabul edilmediğini veya vadesinde ödenmediğini resmî bir belgeyle tespit eden ve noter aracılığıyla yapılan işlemdir. Hamilin, senedin asıl borçlusu dışındaki borçlulara, özellikle cirantalara ve onların avalistlerine başvurabilmesi kural olarak süresinde protesto çekilmesine bağlıdır.

Dayanak

Protesto, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun poliçenin kabul edilmemesi ve ödenmemesi hâlinde başvuruya ilişkin hükümlerinde düzenlenmiştir; bu hükümler kanunun yollamasıyla bonoya da uygulanır. Protesto işlemleri 1512 sayılı Noterlik Kanunu çerçevesinde noterlerce yapılır.

Türleri

• Kabul etmeme protestosu: Poliçenin muhatap tarafından kabul edilmediğini tespit eder.
• Ödememe protestosu: Senedin vadesinde ödenmediğini tespit eder.

Çekte protesto yerine, bankanın çek üzerine yazdığı ve ibraz gününü gösteren karşılıksızlık beyanı da aynı işlevi görür.

Süre

Belirli bir günde ya da düzenleme tarihinden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenecek senetlerde ödememe protestosu, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmelidir. Görüldüğünde ödenecek senetlerde ise ibraz süresine uyulmalıdır.

Sonuçları

Süresinde protesto çekilmezse hamil, cirantalara ve onların avalistlerine (poliçede ayrıca düzenleyene) karşı başvuru hakkını kaybeder. Buna karşılık bonoyu düzenleyen, poliçeyi kabul eden muhatap ve bunların avalistleri asıl borçlu olduğundan, onlara karşı haklar protesto çekilmese de zamanaşımı süresi içinde devam eder.

Protestodan muafiyet

Düzenleyen, ciranta veya avalist senede “masrafsız iade edilecektir”, “protestosuzdur” gibi bir kayıt koyarak hamili protesto çekme yükünden kurtarabilir. Bu kaydı düzenleyen koymuşsa bütün borçlular, ciranta veya avalist koymuşsa yalnız kaydı koyan kişi bakımından sonuç doğurur.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Elinizdeki senet ödenmezse protesto süresinin çok kısa olduğunu unutmayın.
• Gündelik dilde noter aracılığıyla gönderilen ihtarnameye de “protesto” denir; kambiyo senedi protestosu bundan farklı, teknik bir işlemdir.

İlgili kavramlar

• Kambiyo senedi
• Bono
• Poliçe
• Ciro
• İhtarname

Kaynaklar

1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, poliçede başvuru ve protestoya ilişkin hükümler
2. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 778 (bono)
3. 1512 sayılı Noterlik Kanunu