Paylaşma sözleşmesi nedir?

Paylaşma sözleşmesi, mirasçıların miras ortaklığını sona erdirmek amacıyla tereke mallarını aralarında nasıl dağıtacaklarını kararlaştırdıkları sözleşmedir. Mahkemeye gitmeden, anlaşma yoluyla mirasın paylaşılmasını sağlar ve uzun süren davaların önüne geçer.

Dayanak

Paylaşma sözleşmesi Türk Medeni Kanunu m. 676'da düzenlenmiştir. Sözleşmenin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır; terekede taşınmaz bulunsa bile yazılı şekil yeterlidir. Paylaşmayı isteme hakkı ise m. 642'de yer alır: her mirasçı, sözleşme veya kanun gereği ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman paylaşmayı isteyebilir.

Şartları

• Sözleşmeye bütün mirasçıların katılması gerekir; mirasçılardan birinin katılmadığı sözleşme paylaşma sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz.
• Sözleşme yazılı olmalı ve mirasçılarca imzalanmalıdır.
• Mirasçılar arasında küçük veya kısıtlı biri varsa, kayyım atanması ve vesayet makamının izni gerekebilir.

Türleri

• Tam paylaşma: Terekedeki tüm mallar paylaştırılır ve ortaklık tamamen sona erer.
• Kısmi paylaşma: Yalnızca bazı mallar paylaştırılır; diğerleri için ortaklık devam eder.
• Fiilî paylaşma: Mirasçıların yazılı bir sözleşme yapmadan malları uzun süre ayrı ayrı kullanmasıdır. Uygulamada bazı hâllerde dikkate alınsa da ispatı güçtür; bu nedenle yazılı sözleşme yapılması önerilir.

Sonuçları

Paylaşma sözleşmesiyle her mirasçı, kendisine düşen mal üzerinde, taşınmazlarda tapuya tescil gibi gerekli işlemler yapıldığında tek başına malik olur. Mirasçılar, paylaşmadan sonra birbirlerine karşı aldıkları mallar bakımından satıcı gibi sorumludur.

Uygulamada dikkat edilecekler

Sözleşmeyi imzalamadan önce terekenin tamamını ve borçlarını öğrenmeniz önemlidir. Sağlığında kazandırma almış mirasçılar varsa, denkleştirme konusu sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Anlaşma sağlanamazsa paylaşma davası veya ortaklığın giderilmesi davası yoluna gidilir; kanun, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasını dava şartı saymıştır. Uygulamada mirasın paylaşılması davası da bu kapsamda değerlendirildiğinden, her iki dava için de önce arabulucuya başvurulmalıdır.

İlgili kavramlar

• Miras ortaklığı (elbirliği)
• Denkleştirme (iade)
• Tereke tespiti
• Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 642, 676
2. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/B