Müdafi nedir?

Müdafi, ceza muhakemesinde şüpheli veya sanığın savunmasını yapan avukattır. Müdafi, şüpheli veya sanığın kendisi tarafından seçilebileceği gibi, kanunda belirtilen hâllerde baro tarafından da görevlendirilebilir. Müdafi yardımından yararlanma hakkı, adil yargılanma hakkının temel unsurlarındandır. Mağdur veya katılanı temsil eden avukata ise müdafi değil, vekil denir.

Dayanak

Müdafi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanmış, 149 ila 156. maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Türleri

• Seçilmiş müdafi: Şüpheli veya sanığın kendisi ya da kanuni temsilcisi tarafından seçilen avukattır. Kişi, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanabilir.
• Talep üzerine görevlendirilen müdafi: Şüpheli veya sanık müdafi seçecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi hâlinde baro tarafından bir müdafi görevlendirilir.
• Zorunlu müdafi: Şüpheli veya sanık çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malulse ya da sağır veya dilsizse, istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda da aynı kural uygulanır.

Müdafiin yetkileri

• Soruşturma ve kovuşturma dosyasını inceleme ve istediği belgelerin örneğini alma; soruşturma evresinde bu yetki, kanundaki şartlarla hâkim kararıyla kısıtlanabilir.
• Şüpheli veya sanıkla vekâletname aranmaksızın her zaman ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşme; yazışmaları kural olarak denetlenemez.
• İfade alma ve sorgu sırasında hazır bulunma, delil toplanmasını isteme, kanun yollarına başvurma.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Kolluk ifadesi sırasında müdafi talep etme hakkınız size hatırlatılmalıdır; bu hakkı kullanmak isterseniz açıkça belirtin.
• Tutuklama talebinin değerlendirilmesi sırasında da müdafi yardımından yararlanma hakkınız vardır.
• Müdafiinize olayla ilgili bilgileri eksiksiz verin; müdafi ile yaptığınız görüşmeler gizlidir ve avukat, öğrendiği sırları saklamakla yükümlüdür.

İlgili kavramlar

• Şüpheli ve sanık
• Vekil
• Adil yargılanma hakkı
• Tutuklama

Kaynaklar

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 2, 149-156
2. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu