Menfi tespit davası nedir?

Menfi tespit davası, kendisinden alacak talep edilen veya hakkında icra takibi başlatılan kişinin, gerçekte böyle bir borcu bulunmadığının mahkemece tespit edilmesi için açtığı davadır. Özellikle ödeme emrine süresinde itiraz edilmemesi nedeniyle takibin kesinleştiği durumlarda borçlunun başvurabileceği en önemli yollardan biridir.

Dayanak

İcra takibiyle bağlantılı menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Genel tespit davası ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yer alır.

Ne zaman açılır?

• Takipten önce: Borçlu, henüz takip başlatılmadan, ileride takip yapılmasını önlemek amacıyla dava açabilir. Bu durumda alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat göstererek takibin durdurulması için ihtiyati tedbir isteyebilir.
• Takipten sonra: Takip başladıktan sonra açılan davada icra durdurulamaz. Ancak borçlu, aynı oranda teminat göstererek icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir talep edebilir.

Sonuçları

• Dava borçlu lehine sonuçlanırsa takip durur ve borçlunun borçlu olmadığı kesin olarak belirlenir.
• Dava sırasında borçlu borcu ödemek zorunda kalırsa, dava istirdat davası olarak devam eder.
• Davayı haksız çıkan tarafın, kanundaki şartlar varsa karşı tarafa tazminat ödemesine karar verilebilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Dava, genel yetkili mahkemede veya icra takibinin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir; görevli mahkeme uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir.
• Ticari uyuşmazlıklar gibi bazı alanlarda dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunluluğu gündeme gelebilir.
• Teminat göstermeden tedbir alınamayacağını, tedbir alınmazsa takibin devam edeceğini unutmayın.
• Senet veya imza üzerindeki itirazlarınızı ve ödeme belgelerinizi davanın başında eksiksiz sunun.

İlgili kavramlar

• İstirdat davası
• İtirazın iptali davası
• Takibin kesinleşmesi
• İhtiyati tedbir

Kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 72
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 106