İhtiyati haciz nedir?

İhtiyati haciz, bir para alacağının ileride tahsil edilebilmesini güvence altına almak amacıyla, dava veya takip sonuçlanmadan önce mahkeme kararıyla borçlunun mallarına geçici olarak haciz konulmasıdır. Amaç, yargılama veya takip sürerken borçlunun mallarını elden çıkarmasını önlemektir.

Dayanak

İhtiyati haciz, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 257 ila 268. maddelerinde düzenlenmiştir.

Şartları

• Alacak bir para alacağı olmalı ve rehinle güvence altına alınmamış olmalıdır.
• Kural olarak alacağın vadesi gelmiş olmalıdır.
• Vadesi gelmemiş alacaklarda ise borçlunun belli bir yerleşim yerinin bulunmaması ya da borçlunun mallarını kaçırma, kendisinin kaçma hazırlığında bulunması gibi hâllerde ihtiyati haciz istenebilir.
• Alacaklı, alacağının ve ihtiyati haciz sebebinin varlığını mahkemeye yaklaşık olarak ispat etmelidir.
• Alacaklıdan, haksız çıkması hâlinde borçlunun uğrayabileceği zararlara karşı mahkemece belirlenecek bir teminat istenir; alacak bir ilama dayanıyorsa kural olarak teminat aranmaz.

Nasıl başvurulur?

Talep, kural olarak asıl davaya bakmaya yetkili mahkemeye yapılır. Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir; uygulamada talepler çoğunlukla evrak üzerinden ve hızla karara bağlanır. Karar, icra dairesi aracılığıyla uygulanır.

Takibe dönüşmesi ve süreler

• Dava veya takipten önce alınan ihtiyati haciz uygulanmışsa, alacaklı haczin uygulanmasından itibaren yedi gün içinde takip başlatmak veya dava açmak zorundadır.
• Takip ilamsız yapılmış ve borçlu itiraz etmişse, alacaklı itirazın tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazın kaldırılması veya iptali yoluna başvurmalıdır.
• Bu sürelere uyulmazsa ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar. Takip kesinleşince ihtiyati haciz kesin hacze dönüşür.

İtiraz

Kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararına karşı borçlu, haciz kendi huzurunda yapılmışsa haczin uygulanmasından, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye itiraz edebilir. İtiraz; ihtiyati haciz sebeplerine, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olabilir.

İlgili kavramlar

• Haciz
• İhtiyati tedbir
• Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu
• Teminat

Kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 257-268