Hasta hakları nelerdir?

Hasta hakları, sağlık hizmetlerinden yararlanma ihtiyacı bulunan kişilerin sırf insan olmaları sebebiyle sahip oldukları ve Anayasa, uluslararası antlaşmalar, kanunlar ve diğer mevzuatla güvence altına alınan haklardır. Bu haklar kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarında geçerlidir.

Dayanak

Anayasa'nın 17. maddesi vücut bütünlüğünü, 20. maddesi özel hayatın gizliliğini ve kişisel verilerin korunmasını, 56. maddesi herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini güvence altına alır. Hasta hakları, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'na dayanılarak çıkarılan Hasta Hakları Yönetmeliği'nde ayrıntılı olarak sayılmıştır.

Başlıca hasta hakları

• Hizmetten adil yararlanma: Adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun, ayrımcılık yapılmadan hizmet alma.
• Bilgi isteme: Hizmetten nasıl yararlanılacağını ve sağlık durumunu öğrenme; ikinci görüş isteme.
• Seçme ve değiştirme: Mevzuata uygun olarak sağlık kuruluşunu ve hekimi seçme, değiştirme, konsültasyon isteme.
• Tıbbi gereklere uygun tedavi: Güncel tıbbi bilgiye uygun teşhis, tedavi ve bakım ile tıbbi özen gösterilmesi.
• Kayıtlara erişim: Dosyayı inceleme, suret alma ve hatalı kayıtların düzeltilmesini isteme.
• Mahremiyet ve gizlilik: Muayene ve tedavinin gizlilik içinde yapılması, bilgilerin açıklanmaması.
• Rıza ve ret: Rızası olmadan müdahaleye tabi tutulmama; tedaviyi reddetme veya durdurulmasını isteme.
• Diğer haklar: Güvenlik, dini vecibeleri yerine getirme, ziyaretçi ve refakatçi bulundurma.

Hastanın uyması gereken kurallar

Yönetmelik hastaya da sorumluluk yükler: sağlık bilgilerini eksiksiz ve doğru vermek, randevu ve kontrollere uymak, diğer hastaların ve personelin haklarına saygı göstermek, personele sözlü veya fiziki saldırıda bulunmamak.

Hak ihlalinde başvuru yolları

• Hasta hakları birimi: Sağlık kuruluşundaki birime başvurulur; yerinde çözülemeyen başvurular il sağlık müdürlüğünün Hasta Hakları Kuruluna gider ve kurul otuz gün içinde karar verir. Tıbbi hata iddiaları kurulca değerlendirilmez.
• Tazminat: Kamu kurumlarında dava idare aleyhine idari yargıda; özel kuruluşlarda personel ve kuruluş aleyhine adli yargıda açılır.
• Ceza ve disiplin: Suç oluşturan ihlaller için Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulabilir.

İlgili kavramlar

• Aydınlatılmış onam
• Sağlık verisi
• Epikriz ve hasta dosyası
• Hizmet kusuru
• Hekimin özen yükümlülüğü

Kaynaklar

1. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 17, 20, 56
2. Hasta Hakları Yönetmeliği, m. 4, 6–11, 14–18, 21–25, 37–40, 42/A, 42/B, 42/C, 43, 46, 47
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m. 12, 13