Erişimin engellenmesi nedir?

Erişimin engellenmesi, internet ortamındaki bir içeriğe, sayfaya veya internet sitesine Türkiye’den ulaşılmasının alan adı, IP adresi, içeriğin adresi (URL) veya benzeri yöntemlerle teknik olarak önlenmesidir. Erişim engeli içeriği kaynağında silmez; yalnız Türkiye’deki kullanıcıların içeriğe ulaşmasını engeller. Bu yönüyle içeriğin yayından çıkarılmasından farklıdır.

Dayanak

Erişimin engellenmesi, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da düzenlenmiştir. Kararları kural olarak sulh ceza hâkimlikleri verir; kanunda öngörülen bazı hâllerde Siber Güvenlik Başkanı da karar verebilir (Temmuz 2026’ya kadar BTK Başkanı).

Türleri

• Katalog suçlar nedeniyle: Çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, fuhuş, kumar için yer ve imkân sağlama, intihara yönlendirme gibi kanunda sayılan suçlarda yeterli şüphe sebebi bulunursa erişim engellenebilir.
• Kamu düzeni ve millî güvenlik nedeniyle: Hayatın ve mülkiyetin korunması, millî güvenlik, kamu düzeni gibi sebeplerle gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhurbaşkanlığı veya ilgili bakanlıkların talebi üzerine Siber Güvenlik Başkanı karar verebilir; bu karar yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur.
• Kişilik hakkı ihlali nedeniyle: Hakaret, itibar zedeleme gibi ihlallerde sulh ceza hâkimliğine başvuruyu düzenleyen 9. madde Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş, iptal Ekim 2024’te yürürlüğe girmiştir. Uygulamada bu ihlaller için platformlara başvurulmakta, hukuk mahkemesinde dava açılarak ihtiyati tedbir istenmektedir.
• Özel hayatın gizliliği nedeniyle: Özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişi, Siber Güvenlik Başkanlığına doğrudan başvurabilir; başvuran, talebini yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunmalıdır ve hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse tedbir kendiliğinden kalkar.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Kural olarak yalnız ihlale konu içeriğe (URL) erişim engellenir; sitenin tamamına erişimin engellenmesi istisnai bir tedbirdir.
• Başvuruda ihlale konu içeriklerin tam adreslerini, tarihlerini ve ekran görüntülerini sunun.
• Geçiş döneminde Başkanlık yeni düzenlemeler çıkarana kadar mevcut usuller uygulanır ve BTK’ya yapılan atıflar Siber Güvenlik Başkanlığına yapılmış sayılır; başvurmadan önce Başkanlığın duyurduğu güncel başvuru kanalını kontrol edin.
• Erişim engeli kararlarına karşı Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki itiraz yoluna gidilebilir; itiraz süresi kısadır.

Sonuçları

Karar, Erişim Sağlayıcıları Birliği aracılığıyla erişim sağlayıcılara bildirilir ve erişim sağlayıcılar kararı derhâl uygulamakla yükümlüdür. Erişim engeli, içeriği yayınlayan kişinin cezai veya hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; ayrıca suç duyurusu ve tazminat yolları da kullanılabilir.

İlgili kavramlar

• İçeriğin yayından çıkarılması
• Yer sağlayıcı ve içerik sağlayıcı
• Unutulma hakkı
• Sosyal medyada hakaret

Kaynaklar

1. 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun, m. 2, m. 8, m. 8/A, m. 9/A
2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 267 vd. (itiraz)