Bilirkişi nedir?

Bilirkişi, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemeye rapor veya sözlü açıklamayla oy ve görüş bildiren uzman kişidir. Örneğin bir trafik kazasında kusur oranının, bir işçilik alacağının hesabının veya bir binadaki ayıbın tespiti için bilirkişiye başvurulur.

Dayanak

Bilirkişi incelemesi Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda; bilirkişilerin nitelikleri, listeleri ve denetimi ise 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Bilirkişiye ne zaman başvurulur?

Hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz. Bilirkişi hukuki nitelendirme ve değerlendirme yapamaz; örneğin “davalı tazminat ödemelidir” diyemez, yalnızca teknik tespitleri ortaya koyar. Hukuki sonuca hâkim karar verir.

Seçimi ve reddi

Bilirkişiler, bölge kurullarınca oluşturulan listelerden mahkemece seçilir. Hâkimin reddi için geçerli olan sebepler bilirkişi için de geçerlidir; örneğin taraflardan biriyle yakın ilişkisi bulunan bilirkişinin reddi istenebilir.

Rapora itiraz

Taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların tamamlanmasını, belirsiz noktalar için ek rapor alınmasını veya gerekirse yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden isteyebilir. Bu süreyi kaçırmak, rapora karşı etkili itiraz imkânını büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Raporun değeri

Hâkim bilirkişi raporuyla bağlı değildir; raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Ancak teknik bir konuda rapordan ayrılırken bunun gerekçesini göstermesi gerekir.

Uzman görüşü

Taraflar, mahkemenin atadığı bilirkişiden bağımsız olarak kendi seçtikleri bir uzmandan “uzman görüşü” (uygulamada “özel bilirkişi raporu”) alıp dosyaya sunabilir. Bu görüş de hâkim tarafından değerlendirilir ve rapora itirazda güçlü bir dayanak olabilir.

İlgili kavramlar

• Delil tespiti
• Keşif
• Uzman görüşü
• Kusur raporu

Kaynaklar

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 266-287, 293
2. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu