Adli yardım nedir?

Adli yardım, kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan dava veya icra takibi giderlerini karşılayamayacak durumdaki kişilerin hak arama özgürlüğünü kullanabilmeleri için öngörülen bir destek kurumudur. Hukuk yargılamasında adli yardım, harç ve masraflardan geçici muafiyet ile avukat desteğini kapsar.

Dayanak

Hukuk davalarında adli yardım Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenmiştir. Avukat desteği bakımından barolar bünyesindeki adli yardım büroları ayrıca Avukatlık Kanunu çerçevesinde çalışır.

Şartları

• Yargılama veya takip giderlerini kısmen ya da tamamen ödeyecek gücün bulunmaması,
• Talep edilen hakkın veya savunmanın açıkça dayanaktan yoksun olmaması,
• Türk vatandaşı olmayanlar bakımından kural olarak karşılıklılık şartı.

Kapsamı

• Yargılama harçları ve giderlerinden geçici muafiyet,
• Teminat gösterme yükümlülüğünden muafiyet,
• Davanın avukatla takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere avukat temini,
• Tebligat, tanık ve bilirkişi gibi giderlerin Devlet tarafından avans olarak karşılanması.

Nasıl başvurulur?

Adli yardım talebi, dava dilekçesiyle birlikte ya da ayrı bir dilekçeyle davanın görüldüğü veya görüleceği mahkemeye yapılır. Talep edenin ekonomik durumunu gösteren belgeleri (gelir durumu, muhtarlık veya ilgili kurumlardan alınan belgeler gibi) ve iddiasının dayanağını gösteren delilleri sunması gerekir. Yalnızca avukat desteği istiyorsanız bulunduğunuz yerin barosundaki adli yardım bürosuna da doğrudan başvurabilirsiniz.

Sonuçları

Adli yardım kesin bir bağışlama değil, geçici bir muafiyettir. Yargılama sonunda giderler kural olarak aleyhine hüküm verilen taraftan tahsil edilir. Adli yardımdan yararlanan kişinin mali durumu hakkında kasten veya ağır kusurla yanlış bilgi verdiği ortaya çıkarsa ya da mali durumunun yeterince iyileştiği anlaşılırsa adli yardım kararı kaldırılır.

Uygulamada dikkat edilecekler

Adli yardım kararı yalnızca o dava veya takip için geçerlidir ve hükmün kesinleşmesine kadar, yani kanun yolu aşamasında da devam eder. Kanun yolu aşamasında ilk kez adli yardım istenecekse talep bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır.

İlgili kavramlar

• Yargılama giderleri
• Gider avansı
• Harç
• Baro adli yardım bürosu

Kaynaklar

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 334-340
2. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu