Vesayet nedir?

Vesayet, velayet altında bulunmayan küçüklerin ve kısıtlanan erginlerin kişisel ve malvarlığına ilişkin çıkarlarının korunması ve temsil edilmesi için devlet gözetiminde kurulan koruma düzenidir. Bu görevi üstlenen kişiye vasi denir.

Dayanak

Vesayet, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 396 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Kimler vesayet altına alınır?

• Velayet altında bulunmayan her küçük (ör. anne ve babası ölmüş veya ana-babasının velayeti kaldırılmış çocuk),
• Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı; savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşam tarzı veya kötü yönetim; kesinleşmiş hapis cezasının infazı için ceza infaz kurumunda bulunma ya da kendi isteği sebebiyle kısıtlanan erginler.

Vesayet makamları

Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir; ikisi birlikte vesayet dairelerini oluşturur. Vasiyi vesayet makamı atar; ehil olmak koşuluyla öncelikle eş veya yakın hısımlar tercih edilir. Vasi olmak için ergin ve kısıtlı olmamak gerekir.

Vasinin görevleri

Vasi, vesayet altındaki kişinin kişisel bakımını ve korunmasını sağlar, malvarlığını yönetir ve onu temsil eder. Kural olarak iki yıl için atanır; süre vesayet makamınca ikişer yıl uzatılabilir. Taşınmaz alımı, satımı veya rehnedilmesi, ödünç alma ya da verme, kambiyo taahhüdü gibi önemli işlemler için vesayet makamının; evlat edinme, mirasın reddi gibi daha ağır sonuçlu işlemler için ise ayrıca denetim makamının izni gerekir. Vasi, yönetimi hakkında düzenli olarak rapor ve hesap verir.

Sorumluluk ve sona erme

Vesayet dairelerinde görevli olanların hukuka aykırı işlemlerinden doğan zarardan Devlet doğrudan sorumludur; vasiye tazmin ettirilemeyen zarardan da Devlet sorumlu olur ve kusurlu olanlara rücu eder. Küçüğün vesayeti ergin olmasıyla, kısıtlının vesayeti ise kısıtlamanın kaldırılmasıyla sona erer.

Uygulamada dikkat edilecekler

Vasi atanması için kural olarak vesayet altına alınacak kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Vesayet altındaki kişi adına yapılacak önemli işlemlerde izin alınmadan işlem yapılırsa, işlem vesayet altındaki kişiyi bağlamayabilir.

İlgili kavramlar

• Velayet
• Kısıtlılık
• Kayyım
• Yasal danışman
• Fiil ehliyeti

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 396 vd.
2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 404
3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 405–408
4. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 462 ve m. 463