Tenkis davası nedir?

Tenkis davası, saklı payı zedelenen mirasçının, mirasbırakanın tasarruf oranını aşan ölüme bağlı tasarruflarının ve kanunda sayılan sağlararası kazandırmalarının yasal sınıra indirilmesini istediği davadır. Tenkis, tasarrufu tümüyle geçersiz kılmaz; yalnızca saklı payı zedeleyen kısmı etkisiz hâle getirir.

Dayanak

Tenkis davası Türk Medeni Kanunu m. 560-571 arasında düzenlenmiştir.

Şartları

• Davacı saklı paylı mirasçı olmalıdır (altsoy, ana ve baba, sağ kalan eş).
• Mirasbırakan tasarruf yetkisini aşmış ve davacının saklı payı zedelenmiş olmalıdır.
• Tenkis istenen işlem, ölüme bağlı bir tasarruf veya kanunda sayılan sağlararası kazandırmalardan biri olmalıdır.

Hangi kazandırmalar tenkise tabidir?

• Vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılan ölüme bağlı tasarruflar,
• Miras payına mahsuben yasal mirasçılara yapılan ve denkleştirmeye tabi olmayan kazandırmalar,
• Mirastan feragat karşılığında yapılan ödemeler,
• Serbestçe geri alma hakkı saklı tutularak yapılan bağışlar ile ölümden önceki bir yıl içinde olağan hediyeler dışında yapılan bağışlar,
• Saklı pay kurallarını çiğneme amacıyla yapıldığı açıkça belli olan tasarruflar.

Süre

Dava, saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açılması, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Tenkis, savunma (def'i) yoluyla ise her zaman ileri sürülebilir.

Nasıl başvurulur?

Dava, tasarruftan yararlanan kişiye karşı asliye hukuk mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Tenkiste önce ölüme bağlı tasarruflar indirilir; bu yetmezse sağlararası kazandırmalara en yeni tarihli olandan başlanarak geriye doğru gidilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Davadan önce terekenin ve yapılan kazandırmaların değerinin belirlenmesi gerekir; mahkeme genellikle bilirkişi incelemesi yaptırır. Muvazaalı işlemlerin iptali ile tenkis farklı taleplerdir ve dilekçede kademeli olarak ileri sürülebilir.

İlgili kavramlar

• Saklı pay
• Tasarruf oranı
• Denkleştirme (iade)
• Muris muvazaası

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 560-571
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 11