Noter işlemleri nelerdir?

Noter işlemleri, hukuki güvenliği sağlamak ve ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önlemek amacıyla noterlerin kanunla verilen yetki çerçevesinde yaptıkları belgelendirme işlemleridir. Noterlik bir kamu hizmetidir; noterler bu hizmeti Adalet Bakanlığının denetimi altında yürütür.

Dayanak

Noterlerin görev ve yetkileri ile işlemlerin usulü 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nda düzenlenmiştir. Bazı sözleşmelerin resmî şekilde yapılması zorunluluğu ise ilgili kanunlarda (ör. Türk Borçlar Kanunu, Türk Medeni Kanunu) yer alır.

Başlıca işlem türleri

• Düzenleme şeklinde işlemler: Belge, ilgililerin beyanına göre doğrudan noter tarafından hazırlanır, okunur ve imzalatılır. Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi ve tapu işlemlerinde kullanılacak vekâletnameler bu şekilde yapılır.
• Onaylama (imza onayı): İlgilinin hazırladığı belgedeki imzanın ona ait olduğu onaylanır; noter, belgenin içeriğini düzenlemez.
• Örnek (suret) onayı: Bir belgenin örneğinin aslına uygun olduğu onaylanır.
• Tercüme işlemleri: Yeminli tercümanların yaptığı çeviriler noterce onaylanır.
• İhtarname ve protesto: Bildirimlerin muhataba tebliği sağlanır.
• Resmî vasiyetname: Noter, sulh hâkimi gibi resmî memurlardan biri olarak iki tanık huzurunda vasiyetname düzenleyebilir.

Hukuki değeri

Noterin düzenleme şeklinde yaptığı belgeler resmî senet niteliğindedir ve sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil sayılır (HMK m. 204). İmza onayında ise noter yalnız imzanın kime ait olduğunu belgelendirir; içeriğin doğruluğu noter güvencesinde değildir. Bazı sözleşmelerin geçerliliği resmî şekle bağlıdır; örneğin taşınmaz satış vaadi sözleşmesi resmî şekilde yapılmazsa geçersizdir (TBK m. 237).

Uygulamada dikkat edilecekler

Notere başvururken geçerli kimlik belgenizi yanınızda bulundurun. Düzenlenen belgeyi imzalamadan önce dikkatle okuyun; resmî senedin içeriğine sonradan itiraz etmek oldukça zordur. Ücretler noterlik ücret tarifesine göre alınır ve tarife her yıl güncellenir.

İlgili kavramlar

• Vekâletname
• İhtarname
• Apostil
• Resmî senet
• Sözleşme serbestisi ve şekil şartı

Kaynaklar

1. 1512 sayılı Noterlik Kanunu
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 204
3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 237
4. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 532