Manevi tazminat nedir?

Manevi tazminat, kişinin bedensel bütünlüğünün veya kişilik haklarının hukuka aykırı olarak zedelenmesi sonucu duyduğu acı, elem ve üzüntünün bir ölçüde giderilmesi amacıyla ödenmesine karar verilen paradır. Malvarlığındaki kaybı karşılayan maddi tazminattan farklı olarak manevi tazminat, kişinin iç dünyasında uğradığı zararı hafifletmeyi amaçlar.

Dayanak

Manevi tazminat, Türk Borçlar Kanunu’nda iki temel hâlde düzenlenmiştir: bedensel bütünlüğün zedelenmesi ve kişilik hakkının zedelenmesi. Türk Medeni Kanunu da kişilik hakkına saldırı hâlinde manevi tazminat davası açılabileceğini kabul eder.

Kimler isteyebilir?

• Bedensel bütünlüğü zedelenen kişi (örneğin kazada yaralanan),
• Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınları,
• Onuru, şerefi, özel hayatı veya diğer kişilik değerleri hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kişi.

Miktarın belirlenmesi

Manevi tazminatın miktarı kanunda belirlenmemiştir; hâkim olayın özelliklerine göre takdir eder. Bu takdirde olayın ağırlığı, zararın derecesi, tarafların kusur durumu, sosyal ve ekonomik durumları ile paranın alım gücü gibi ölçütler dikkate alınır. Manevi tazminat bir zenginleşme aracı olmadığı gibi sembolik de olmamalıdır. Kişilik hakkı ihlallerinde hâkim, para yerine veya paraya ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verip bunun yayımlanmasına da hükmedebilir.

Süre

Manevi tazminat talebi de haksız fiil zamanaşımına tabidir: Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl. Fiil daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Trafik kazalarında manevi tazminat, zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır; bu talep sürücüye ve araç işletenine karşı ileri sürülür.
• Haksız fiile dayanan manevi tazminat için kural olarak olay tarihinden itibaren faiz istenebilir.
• Dava dilekçesinde talep ettiğiniz manevi tazminat miktarını açıkça belirtin.

İlgili kavramlar

• Maddi tazminat
• Kişilik hakkının ihlali
• Haksız fiil
• Destekten yoksun kalma tazminatı

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 56, 58, 72
2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 24, 25
3. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 92