Kesin hüküm nedir?

Kesin hüküm, bir mahkeme kararının artık kanun yollarıyla değiştirilemez hâle gelmesi ve içeriğinin taraflar ile mahkemeler için bağlayıcı olmasıdır. Amacı, aynı uyuşmazlığın tekrar tekrar mahkemeye taşınmasını önlemek ve hukuki güvenliği sağlamaktır.

Şekli ve maddi anlamda kesinlik

• Şekli anlamda kesinlik: Karara karşı kanun yolu bulunmaması, kanun yolu süresinin geçmesi veya kanun yollarının tüketilmesiyle kararın kesinleşmesidir.
• Maddi anlamda kesin hüküm: Kesinleşmiş kararın hüküm sonucundaki tespitin, sonraki davalarda yeniden tartışılamaz hâle gelmesidir. Kural olarak kararın gerekçesi değil, hüküm sonucu bağlayıcıdır.

Şartları

Önceki bir kararın sonraki davada kesin hüküm etkisi doğurması için iki dava arasında şu üç unsurun aynı olması gerekir:

• Taraflar (ve onların halefleri),
• Dava konusu (talep sonucu),
• Dava sebebi (talebin dayandığı vakıalar).

Sonuçları

Aynı dava hakkında daha önce verilmiş kesin bir hükmün bulunmaması dava şartıdır. Aynı taraflar arasında aynı konu ve sebeple yeniden dava açılırsa, mahkeme kesin hükmü kendiliğinden dikkate alır ve davayı usulden reddeder. Taraflar da kesin hüküm itirazını yargılamanın her aşamasında ileri sürebilir. Kesin hüküm ayrıca, bağlı olduğu konularda hâkimi bağlayan kesin bir delildir.

Sınırları

Kesin hüküm, kararın dayandığı duruma ilişkindir. Karardan sonra ortaya çıkan yeni vakıalar yeni bir davaya konu olabilir. Nafaka veya çocukla ilgili düzenlemeler gibi değişen koşullara bağlı kararlar, koşullar değiştiğinde yeniden değerlendirilebilir. Kesinleşmiş bir karar ancak kanunda sınırlı olarak sayılan sebeplerle, yargılamanın iadesi yoluyla ortadan kaldırılabilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Kararın kesinleştiğini göstermek için karar üzerine mahkemece “kesinleşme şerhi” verilir. Tapu, nüfus veya icra işlemlerinde çoğu zaman kesinleşme şerhli karar istenir; bu nedenle kesinleşmeden sonra şerhli karar örneğini almayı ihmal etmeyin.

İlgili kavramlar

• Dava şartları
• Yargılamanın iadesi
• İstinaf
• Temyiz

Kaynaklar

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 114, 115, 303