Islah nedir?

Islah, davanın taraflarından birinin daha önce yaptığı usul işlemlerini, karşı tarafın rızasına gerek olmaksızın kısmen veya tamamen düzeltmesidir. Hukuk yargılamasındaki iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağının en önemli istisnasıdır.

Dayanak

Islah, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Taraflar aynı davada ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.

Türleri

• Kısmi ıslah: Bir veya birkaç usul işleminin düzeltilmesidir; örneğin dilekçedeki bir vakıanın veya talep sonucunun değiştirilmesi. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla kısmi davada talep edilen miktar, ıslaha gerek olmaksızın aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sona erinceye kadar artırılabilir hâle gelmiştir. Kanunda bu yeni imkân için ayrı bir geçiş hükmü öngörülmemiştir.
• Davanın tamamen ıslahı: Davanın baştan itibaren yeniden düzenlenmesidir. Bu durumda ıslah eden taraf, ıslah bildiriminden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermek zorundadır; süresinde dilekçe verilmezse ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve davaya ıslah yapılmamış gibi devam edilir.

Süre

Islah, tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir. Tahkikat bittikten sonra, örneğin karar aşamasında, ıslah yoluna başvurulamaz. Islah yazılı dilekçeyle veya duruşmada sözlü olarak yapılabilir; karşı taraf duruşmada hazır değilse ıslah beyanı ona tebliğ edilir.

Sonuçları

• Islah edilen işlemler yapılmamış sayılır ve yerine ıslah ile yapılan işlem geçer.
• Islah eden taraf, ıslah nedeniyle geçersiz hâle gelen işlemlerin giderlerini ve karşı tarafın bu yüzden uğradığı zararı karşılamakla yükümlüdür.
• Talep artırımında artırılan kısım için ayrıca harç yatırılır.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Kısmi davada kanundaki bu imkânla artırılan kısım bakımından zamanaşımı, dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Islah yoluyla yapılan artırımlarda ise zamanaşımı ıslah tarihine göre değerlendirilebileceğinden ıslahı geciktirmek risklidir.
• Belirsiz alacak davasını düzenleyen hüküm 31 Temmuz 2026’da yürürlükten kaldırılmıştır. Geçiş hükmüne göre bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam eder; bu davalarda alacak belirli hâle geldikten sonra talebin artırılması ıslah sayılmaz.
• Islah hakkı tek seferlik olduğundan, düzeltmek istediğiniz tüm hususları aynı ıslah beyanında toplayın.

İlgili kavramlar

• Belirsiz alacak davası (31.7.2026’da yürürlükten kaldırıldı)
• Kısmi dava
• Ön inceleme
• İddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı

Kaynaklar

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 109, 141, 176-182
2. 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun