İnternette telif hakkı ihlali nedir?

İnternette telif hakkı ihlali, bir yazı, fotoğraf, müzik, film, yazılım veya resim gibi fikir ve sanat eserinin, eser sahibinin ya da hak sahibinin izni olmadan internette çoğaltılması, yüklenmesi, paylaşılması veya akış yoluyla umuma iletilmesidir. Başkasına ait fotoğrafın bir internet sitesinde izinsiz kullanılması veya bir filmin izinsiz yayımlanması en sık karşılaşılan örneklerdir.

Dayanak

Eser sahibinin hakları 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda (FSEK) düzenlenmiştir. Kanunda internet ortamındaki ihlallere özgü ayrı bir başvuru usulü de bulunmaktadır.

Korunan haklar

• Mali haklar: İşleme, çoğaltma, yayma, temsil ile işaret, ses ve görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakları. İnternette paylaşım çoğunlukla çoğaltma ve umuma iletim haklarını ilgilendirir.
• Manevi haklar: Eseri umuma arz etme, eserde adının belirtilmesini isteme ve eserde değişiklik yapılmasını yasaklama hakları.

Kanundaki alıntı serbestisi ve kişisel kullanım gibi sınırlı istisnalar dışında eser izinsiz kullanılamaz. Kaynak göstermek tek başına izin yerine geçmez.

Nasıl başvurulur?

1. İçerik sağlayıcıya başvuru: Hak sahibi, ihlale konu içeriğin kaldırılmasını içerik sağlayıcıdan ister; içerik üç gün içinde kaldırılmalıdır.
2. Cumhuriyet savcılığına başvuru: İhlal devam ederse hak sahibinin talebi üzerine Cumhuriyet savcısı, ilgili hizmetin durdurulmasına üç gün içinde karar verir.
3. Hukuk davaları: Tecavüzün ref’i (ihlalin durdurulması), tecavüzün men’i (önlenmesi) ve maddi-manevi tazminat davaları açılabilir. Görevli mahkeme, fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemesidir.
4. Ceza yolu: Eser üzerindeki haklara tecavüz, kanunda cezai yaptırıma da bağlanmıştır.

Uygulamada dikkat edilecekler

• İnternette bulduğunuz bir fotoğraf veya metni kullanmadan önce lisans koşullarını kontrol edin ya da hak sahibinden yazılı izin alın.
• Kendi eserinizin ihlal edildiğini düşünüyorsanız ihlali tarih, adres ve ekran görüntüsüyle tespit ettirin; eserin size ait olduğunu gösteren orijinal dosyaları saklayın.

İlgili kavramlar

• Yer sağlayıcı ve içerik sağlayıcı
• Erişimin engellenmesi
• İçeriğin yayından çıkarılması
• Haksız rekabet

Kaynaklar

1. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m. 14-16 (manevi haklar), m. 21-25 (mali haklar)
2. 5846 sayılı Kanun, m. 66-70 (hukuk davaları), m. 71 (cezai hükümler), m. 76 (görevli mahkeme)
3. 5846 sayılı Kanun, ek m. 4 (internet ortamındaki ihlaller)