Geçerli nedenle fesih nedir?

Geçerli nedenle fesih, iş güvencesi kapsamındaki işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesinin; işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan bir sebeple, bildirim süresi verilerek sona erdirilmesidir. Geçerli neden, haklı neden kadar ağır olmasa da iş ilişkisinin sürdürülmesini işveren açısından makul olmaktan çıkaran ciddi bir sebeptir.

Dayanak

Geçerli sebep zorunluluğu 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesinde, fesih usulü 19. maddesinde düzenlenmiştir. Bu güvence otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçiler için geçerlidir.

Türleri

• Yeterlilikten kaynaklanan: Performans düşüklüğü, işe uyum güçlüğü, sık sık hastalanma gibi.
• Davranıştan kaynaklanan: İşe geç gelme, talimatlara uymama, iş arkadaşlarıyla sürekli geçimsizlik gibi.
• İşletmesel nedenler: İş hacminin daralması, teknolojik değişiklik, yeniden yapılanma gibi.

Geçerli sebep sayılmayan haller

Sendika üyeliği veya sendikal faaliyet, işyeri sendika temsilciliği, haklarını aramak için idari veya adli makamlara başvurma, ırk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler, doğum izni sürelerinde işe gelmeme ve kanundaki bekleme süresi içindeki hastalık devamsızlığı fesih için geçerli sebep oluşturmaz.

Usul

• Fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve fesih sebebi açık ve kesin biçimde belirtilmelidir.
• Davranış veya verimle ilgili nedenlerle fesihten önce işçinin savunması alınmalıdır.
• Bildirim süresi verilmeli ya da bu sürenin ücreti peşin ödenmelidir.

Sonuçları

Geçerli nedenle yapılan fesihte işçi, şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanır. Geçerli sebebin bulunmadığını düşünen işçi işe iade yoluna başvurabilir; feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. Yargı uygulamasında feshin son çare olması gerektiği, yani işverenin önce işçiyi başka bir işte değerlendirme gibi daha hafif seçenekleri araştırması beklendiği kabul edilir.

İlgili kavramlar

• İşe iade davası
• İşverenin haklı nedenle feshi
• İhbar tazminatı
• Kıdem tazminatı

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 17
2. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 18
3. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 19
4. 4857 sayılı İş Kanunu, m. 20