Dijital delil ve imaj alma nedir?

Dijital delil, elektronik ortamda oluşturulan, saklanan veya iletilen ve bir olgunun ispatına yarayan her türlü veridir: e-postalar, mesajlar, fotoğraf ve videolar, dosyaların üst verileri (meta veri), konum kayıtları, sistem ve erişim kayıtları (log) bu kapsamdadır. İmaj alma ise bilgisayar diski, telefon veya USB bellek gibi bir veri depolama ortamının, özel donanım ve yazılımlar kullanılarak, orijinal veriler değiştirilmeden bit bit birebir kopyasının (adli kopya) çıkarılmasıdır.

Dayanak

Ceza muhakemesinde bilgisayarlarda arama, kopyalama ve el koyma 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda (CMK) düzenlenmiştir; bu madde Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olup iptal 25 Şubat 2027’de yürürlüğe girecektir, bu tarihten sonra yeni düzenleme ayrıca kontrol edilmelidir. Hukuk yargılamasında elektronik veriler 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK) göre belge niteliğindedir.

Ceza soruşturmasında imaj alma

• Şüphelinin kullandığı bilgisayar ve kayıtlarda arama ve kopyalama, kanundaki şartlar varsa hâkim kararıyla, kanunda öngörülen hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla yapılır.
• El koyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeği (imajı) alınır.
• Bu yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu durum tutanağa geçirilir.
• İnceleme orijinal cihaz üzerinde değil, imaj üzerinde yapılır; böylece orijinal delilin bozulması önlenir.

Delilin güvenilirliği

Dijital veriler kolayca değiştirilebildiğinden, delilin bütünlüğü ve kaynağı ispat edilmelidir. Bunun için imaj alınırken orijinal ve kopya için hash değerleri hesaplanır, işlemler tutanağa bağlanır ve delilin kimde, ne zaman bulunduğu kayıt altına alınır (delil zinciri). Hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller hem ceza hem hukuk yargılamasında hükme esas alınamaz.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Ekran görüntüsü tek başına çoğu zaman zayıf bir delildir; mümkünse orijinal cihazı ve dosyaları değiştirmeden saklayın.
• Hukuk davalarında delil kaybolma tehlikesi varsa mahkemeden delil tespiti isteyebilir veya noter tespiti yaptırabilirsiniz.
• Cihazınıza el konulduysa imaj kopyası ve hash değerlerini içeren tutanağı talep edin.

İlgili kavramlar

• Hash değeri
• WhatsApp yazışmalarının delil değeri
• Güvenli elektronik imza
• Bilişim sistemine girme suçu

Kaynaklar

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 134 (iptal kararı 25.2.2027’de yürürlüğe girer)
2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 206, m. 217 (hukuka aykırı delil)
3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 189, m. 199, m. 400 vd. (delil tespiti)
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 38