Adam çalıştıranın sorumluluğu nedir?

Adam çalıştıranın sorumluluğu, bir kişinin (işveren veya iş sahibi), çalıştırdığı kişinin kendisine verilen işin yürütülmesi sırasında başkalarına verdiği zararlardan sorumlu tutulmasıdır. Zarar görenin, işverenin kusurunu ispat etmesi gerekmez; bu nedenle olağan sebep sorumluluğu adı verilen kusursuz sorumluluk hâllerindendir.

Dayanak

Adam çalıştıranın sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Şartları

• Zarar veren ile adam çalıştıran arasında bir bağımlılık (emir ve talimat alma) ilişkisinin bulunması. Bu ilişki için yazılı iş sözleşmesi şart değildir.
• Zararın, çalışana verilen işin yürütülmesi sırasında ve işle bağlantılı olarak verilmesi. Çalışanın işle hiçbir ilgisi olmayan özel davranışları bu kapsamda değildir.
• Çalışanın davranışının hukuka aykırı olması ve bu davranış ile zarar arasında illiyet bağının bulunması.

Sorumluluktan kurtulma

Adam çalıştıran, çalışanını seçerken, ona talimat verirken, onu gözetim ve denetim altında tutarken zararın doğmasını önlemek için gereken özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Bir işletmenin faaliyeti sırasında meydana gelen zararlarda ise işletme sahibi, çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu da ispat etmelidir. Uygulamada bu kurtuluş kanıtının getirilmesi oldukça zordur.

Sonuçları

• Zarar gören, tazminatı hem zararı veren çalışandan hem de adam çalıştırandan isteyebilir; bunlar zarar görene karşı birlikte (müteselsilen) sorumludur.
• Adam çalıştıran, ödediği tazminat için zarar veren çalışana ancak onun bizzat sorumlu olduğu ölçüde rücu edebilir.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken verdikleri zararlar için dava, kamu görevlisine değil idareye karşı açılır; idare ödediği tutarı görevliye rücu edebilir.
• Trafik kazalarında araç işleteni, sürücünün kusurundan Karayolları Trafik Kanunu uyarınca ayrıca kendi kusuru gibi sorumludur.
• Davayı açarken hem çalışanı hem işvereni davalı göstermek, tahsil imkânınızı artırır.

İlgili kavramlar

• Kusursuz sorumluluk
• Haksız fiil
• Müteselsil sorumluluk
• Rücu

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 61, 66
2. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 129
3. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 85