İİK m. 167 uyarınca, alacağı çeke dayanan alacaklı doğrudan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi yapabilir. Bu yolla borçluya ödeme emri gönderilir ve borcun ödenmemesi halinde borçlunun taşınır, taşınmaz malları ile banka hesaplarına haciz konularak alacağın tahsili amaçlanır.
Alacağın tahsiline yönelik icra takibinin yanında, 5941 s. Kanun m. 5 gereğince süresinde bankaya ibraz edilip karşılıksız işlemi yapılan çek nedeniyle icra mahkemesinde şikayette bulunulabilir. Yapılacak yargılama sonucunda mahkeme, karşılıksız kalan miktardan az olmamak üzere adli para cezasına ve çek düzenleme ile çek hesabı açma yasağına hükmeder. Mahkeme ayrıca yargılama devam ederken de resen koruma tedbiri olarak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı getirebilir.
Ceza şikayetinde bulunurken hak düşürücü sürelere dikkat edilmesi gerekir. İİK m. 347 kapsamında şikayet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Çekin bankaya ibraz edilerek karşılıksız kaşesinin vurulduğu tarih genellikle öğrenme tarihi sayıldığından, bu işlemden itibaren üç ay içinde şikayet dilekçesinin verilmesi şarttır. Süre kaçırılırsa ceza şikayeti hakkı düşer; ancak icra takibi yapma hakkı devam eder.
Süreçte atılması gereken pratik adımlar ve belgeler şunlardır:
- Bankadan arkası kaşelenmiş karşılıksız çekin aslı veya onaylı sureti alınmalıdır.
- İcra dairesine takip talebi verilerek kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatılmalıdır.
- Yetkili icra mahkemesine şikayet dilekçesi sunularak ceza davası açılmalıdır.
İcra takibinde borçluya tebligat yapılmasıyla haciz aşamasına geçilebilir; ceza davasının kesinleşme süresi ise tebligatların tamamlanmasına ve mahkemenin iş yoğunluğuna bağlı olarak değişiklik gösterecektir. Sürecin ve davanın nihai sonucu somut olayın belgelerine ve çek üzerindeki kayıtların geçerliliğine göre değişebilir.