Alacağı çeke dayanan hamil, İİK m. 167 uyarınca borçlu aleyhine doğrudan kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatabilir. Bu takip türünde borçluya ödeme emri gönderilir ve borcun ödenmemesi durumunda haciz işlemlerine geçilir.
Bunun yanı sıra 5941 sayılı Çek Kanunu m. 5 uyarınca, yasal süresi içinde bankaya ibraz edilmesine rağmen karşılıksız kalan çekle ilgili olarak hamilin şikâyeti üzerine, karşılıksız işlemine sebebiyet veren kişi hakkında adli para cezası ile çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı verilir. Bu dava icra mahkemesinde görülür. Şikâyet hakkınızı kullanırken süreye çok dikkat etmeniz gerekir; İİK m. 347 hükmü gereğince şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer.
Bu süreçleri başlatmadan önce hazırlamanız gereken temel belgeler şunlardır:
- Üzerinde bankanın karşılıksız kaşesi ve ibraz tarihi bulunan çekin aslı ve fotokopileri
- Şirket adına işlem yapılıyorsa imza sirküleri ve yetki belgesi
- Bir avukat aracılığıyla takip edilecekse vekâletname
İİK m. 167 gereğince icra takibi başlatılırken çekin aslının icra müdürlüğüne teslim edilmesi zorunludur. Dolayısıyla icra mahkemesine yapılacak ceza şikâyeti dilekçesine, icra dairesinden alınacak onaylı çek suretinin veya banka onaylı çek örneğinin eklenmesi ve çek aslının icra kasasında olduğunun belirtilmesi gerekir.
Şikâyet dilekçesinde çekin keşide tarihi, bankaya ibraz tarihi, karşılıksız kalan miktar, borçlunun kimlik veya şirket bilgileri ile yetkili mahkemenin doğru belirtilmesi önem taşır. 5941 sayılı Kanun m. 5 uyarınca yetkili mahkeme; çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği yer, çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da hesap sahibinin veya şikâyetçinin yerleşim yeri icra mahkemesidir.
Davanın ve icra takibinin seyri, çek üzerindeki ciro silsilesinin sıhhatine, ibraz sürelerine ve sunulan somut olayın belgelerine göre değişiklik gösterebilir. Hak kaybı yaşamamak adına yasal başvuru sürelerinin kaçırılmaması büyük önem taşır.