Genel kural olarak HMK m. 6 uyarınca genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Bununla birlikte kanunun bazı davalar için belirlediği özel veya kesin yetki kuralları da bulunmaktadır.
Davanızı yanlış mahkemede açtığınızda uygulanacak usul, yetki kuralının kesin olup olmamasına göre değişir. HMK m. 19 gereğince, yetkinin kesin olmadığı durumlarda davalı taraf ilk itiraz süresi olan cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir ve yargılama orada devam eder. Ancak kesin yetki hâllerinde mahkeme yetkisiz olduğunu davanın her aşamasında kendiliğinden gözetir. Mahkeme yetkisiz olduğuna kanaat getirirse davanın esastan reddine değil, yetkisizlik kararı vererek yetkili mahkemenin neresi olduğunu belirtir.
Burada hak kaybı yaşamamak adına dikkat etmeniz gereken en önemli husus gönderme talebidir. HMK m. 20 uyarınca, yetkisizlik kararının kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmeniz gerekir. Eğer bu iki haftalık yasal süreyi kaçırırsanız davanız açılmamış sayılır ve yargılama giderleri aleyhinize kalabilir.
Bu konuda Bolge_Adliye, E. 2024/200, K. 2024/280, T. 04.07.2024 künyeli kararda, yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemesi durumunda mahkemece bu durumun tespit edileceği, davanın açılmamış sayılmasına ve yargılama giderlerine bu aşamada karar verileceği belirtilmiştir.
Yetkisizlik kararı verilmesi, dosyanın tebligatları, kesinleşme süreci ve dosya aktarımı sebebiyle sürecin mahkemelerin iş yüküne bağlı olarak birkaç ay uzamasına yol açabilir.
Süreçte hak kaybı yaşamamak için şu pratik adımları izleyebilirsiniz:
- Dava açmadan önce davalının resmi yerleşim yerini gösteren MERNİS veya ticaret sicil kayıtlarını kontrol edin.
- Mahkeme yetkisizlik kararı verirse, kararın kesinleşmesini UYAP Vatandaş Portal üzerinden düzenli olarak takip edin.
- Karar kesinleştiğinde vakit kaybetmeksizin iki haftalık süre içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini talep eden bir dilekçe verin ve gerekiyorsa gönderme posta masrafını yatırın.
Davanın kesin süresi ve yetki durumu somut olayın belgelerine ve davanın niteliğine göre değişiklik gösterebilir.