HMK m. 345 uyarınca istinaf yoluna başvuru süresi kural olarak ilamın usulen taraflardan her birine tebliğinden itibaren iki haftadır. HMK m. 95 hükmüne göre elde olmayan sebeplerle bu süre içinde işlem yapamayan kişi eski hâle getirme talebinde bulunabilir. HMK m. 96 uyarınca da bu talebin, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde yapılması gerekir. Ancak yargı uygulamasında genel seyahat veya şehir dışında olma hâli elde olmayan zorlayıcı bir sebep kabul edilmemektedir. Ağır hastalık veya doğal afet gibi irade dışı bir durum somut belgelerle kanıtlanamadığı sürece eski hâle getirme talebi kabul görmez.
Buna karşılık, siz şehir dışındayken yapılan tebligatın usulsüz olup olmadığı incelenmelidir. Tebligat muhtara bırakılmış veya usul kurallarına aykırı teslim edilmişse, 7201 s. Kanun m. 32 uyarınca muhatabın tebliğe muttali olduğu yani kararı fiilen öğrendiğini beyan ettiği tarih tebliğ tarihi sayılır. Bu durumda süre öğrenme tarihinden itibaren işlemeye başlar.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, E. 2023/1673, K. 2024/43, T. 17.01.2024 tarihli kararında, istinaf süresinin kaçırılması sebebiyle yapılan eski hâle getirme istemlerinin HMK m. 95 kapsamında elde olmayan sebeplerin bulunup bulunmadığı yönünden Bölge Adliye Mahkemesince ön sorun olarak titizlikle incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.
İlk aşamada atmanız gereken pratik adımlar şunlardır:
- Dosyadaki tebligat mazbatasını inceleyerek tebligatın tam olarak kime, hangi tarihte ve hangi usulle yapıldığını kontrol edin.
- Şehir dışında bulunmanıza ilişkin zorlayıcı bir engel varsa (hastane yatış belgesi, kaza raporu gibi) bunları temin edin.
- Kararı fiilen öğrendiğiniz tarihten itibaren vakit kaybetmeksizin hem tebligat usulsüzlüğünü ya da eski hâle getirme talebinizi hem de karara yönelik itirazlarınızı içeren istinaf dilekçesini mahkemeye sunun.
İstinaf incelemesinin sonuçlanması mahkemelerin iş yüküne bağlı olarak aylar sürebilmekte olup, başvurunun kabul edilip edilmeyeceği somut olayın belgelerine ve tebligat mazbatasındaki usule göre değişebilir.