Miras hukukumuzda mirasbırakan malvarlığı üzerinde kural olarak tasarruf edebilse de kanunun belirlediği saklı paylı mirasçıların haklarını tamamen ortadan kaldıramaz. TMK m. 506 uyarınca altsoy (çocuklar) için saklı pay oranı, yasal miras payının yarısıdır. TMK m. 560 gereğince, saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği sınırı aşan kazandırmaların indirilmesi (tenkisi) için dava açabilirler. Ayrıca TMK m. 565 uyarınca, mirasbırakanın altsoyuna geri verilmemek kaydıyla yaptığı devirler veya saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan karşılıksız kazandırmalar da tenkise tabidir.
Konuya ilişkin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 03.03.2025 tarihli, E. 2024/10629 ve K. 2025/2728 sayılı kararında belirtildiği üzere, saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava konusu edebilirler.
Tenkis davası açmadan önce veya dava aşamasında hazırlamanız gereken başlıca belgeler şunlardır:
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı),
- Mirasbırakanın devrettiği taşınmazlara ait tapu kayıtları veya taşınmazların ada ve parsel bilgileri,
- Varsa banka hesap dökümleri, araç devir kayıtları veya diğer malvarlığına ilişkin resmi evraklar,
- Vukuatlı nüfus kayıt örneği.
Dava dilekçesinde ise babanızın vefat tarihi, geride kalan tüm malvarlığı (tereke), kardeşinize yapılan devirlerin niteliği ve bu devirler nedeniyle saklı payınızın nasıl ihlal edildiği açıkça anlatılmalıdır. Ayrıca devredilen malların tespiti için ilgili tapu müdürlüklerine, bankalara veya kurumlara müzekkere yazılması talep edilmeli; gerekirse taşınmazların devir tarihindeki ve ölüm tarihindeki değerlerinin belirlenmesi için bilirkişi incelemesi ve keşif deliline dayanılmalıdır.
Davanın kabul edilip edilmeyeceği ve tenkis edilecek miktar, somut olayın belgelerine, terekenin aktif ve pasif değerlerinin bilirkişi marifetiyle yapılacak net hesabına göre değişebilir. Bu süreçte hak kaybına uğramamak adına bir avukattan hukuki yardım almanız tavsiye edilir.