Evlilik birliğinin anlaşmalı olarak sonlandırılabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin boşanmanın mali sonuçları ile ortak çocukların durumu hakkında uzlaşması şarttır (TMK m. 166). Mahkemece onaylanan bu protokol hüküm doğurur. Ancak zaman içinde paranın alım gücünün düşmesi, taraflardan birinin gelirinin önemli ölçüde azalması ya da artması, işsiz kalması veya çocuğun ihtiyaçlarının büyümesi gibi yeni koşullar ortaya çıkabilir. TMK m. 176 uyarınca, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde irat biçiminde ödenen yoksulluk nafakasının artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir. Benzer şekilde, TMK m. 182 gereğince eşlerden biri çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorunda olduğundan, değişen koşullarda iştirak nafakasının uyarlanması da talep edilebilir.
Konuyla ilgili olarak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/2058, K. 2026/4169, T. 14.04.2026 tarihli kararında, boşanma protokolünde yer alan feragat veya benzeri düzenlemelerin, ileride değişen koşullara dayalı olarak yoksulluk ve iştirak nafakalarının artırılması davası açılmasına engel teşkil etmeyeceğini belirtmiştir.
Anlaşmalı boşanma başvurusu yaparken ve dava dilekçesi hazırlarken şu adımlara ve belgelere dikkat edilmelidir:
- Dava Dilekçesi: HMK m. 119 uyarınca dava dilekçesinde mahkemenin adı, tarafların ad, soyad, T.C. kimlik numaraları, açık adresleri, davanın konusu, talepler ve tarafların ıslak imzası eksiksiz yer almalıdır. Anlaşmalı boşanma davasında boşanma iradesi net şekilde ifade edilmelidir.
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Nafaka miktarları (yoksulluk ve çocuk varsa iştirak nafakası ayrı ayrı belirtilerek), varsa tazminat, velayet ve kişisel ilişki düzenlemesini içeren, her iki tarafça imzalanmış protokol dilekçe ekinde sunulmalıdır. İstenirse protokole nafakanın gelecek yıllarda nasıl artırılacağına dair bir kural da eklenebilir (TMK m. 176 ve TMK m. 182).
- Kimlik fotokopileri ve varsa çocukların nüfus kayıt örnekleri.
Davanın kabulü, nafakanın artırılması veya azaltılması hususunda nihai sonuç her somut olayın belgelerine, tarafların güncel mali durum araştırmalarına ve mahkemenin takdirine göre değişiklik gösterebilir. İleride hak kaybı yaşamamak adına sürecin hukuki destek alınarak yürütülmesi tavsiye edilir.