İİK m. 82 uyarınca; para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez. Dolayısıyla evinizde bulunan ve ailenin günlük yaşamını sürdürmesi için kullanılan olağan eşyalar haciz kapsamı dışındadır. Ancak evde aynı amaca hizmet eden birden fazla eşya bulunması (örneğin iki adet televizyon olması) veya eşyanın antika ya da olağan dışı yüksek değere sahip bir süs eşyası niteliği taşıması halinde haciz işlemi uygulanabilir.
Haciz sırasında memur tarafından haczolunamaz nitelikteki eşyalar kayda geçirilmişse, buna karşı icra mahkemesine şikayet yoluna gidilmelidir. İİK m. 16 gereğince, icra dairesinin kanuna aykırı işlemlerine karşı şikayet süresi işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gündür. Haciz sırasında evde bulunduysanız ve tutanağı imzaladıysanız bu 7 günlük süre haciz gününden itibaren işlemeye başlar. Bu sürenin kaçırılması halinde haczedilmezlik hakkı kaybedilebilir.
Konuyla ilgili olarak Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2016/15880, K. 2017/7825, T. 23.05.2017 tarihli kararında; borçlunun lüzumlu ev eşyası olduğu iddiasıyla yaptığı haczedilmezlik şikayetinin mahkemece detaylı biçimde incelenerek bir karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
İlk aşamada atılması gereken pratik adımlar şunlardır:
- Haciz esnasında düzenlenen haciz tutanağının bir suretini mutlaka alın ve tutanaktaki eşya listesini kontrol edin.
- Eşyaların ailenin ortak kullanımına mahsus zorunlu ev eşyası olduğunu belirten bir dava dilekçesi hazırlayın.
- Haciz tarihinden itibaren 7 günlük süreyi geçirmeden icra takibinin yürütüldüğü yerdeki İcra Mahkemesine haczedilmezlik şikayeti davası açın.
- Varsa eşyaların niteliğini, faturalarını veya aile bireylerinin kullanım durumunu gösterir delilleri mahkemeye sunun.
İcra mahkemelerindeki bu şikayet süreci mahkemelerin iş yoğunluğuna ve bilirkişi incelemesi yapılıp yapılmayacağına bağlı olarak genellikle birkaç ay ile bir yıl arasında sonuçlanabilmektedir. Haczin kaldırılıp kaldırılmayacağına dair kesin sonuç somut olayın şartlarına, eşyaların niteliğine ve dosyaya sunulacak delillere göre değişiklik gösterebilir.