Dava açarken kanunun aradığı şartlara dikkat edilmesi gerekir. HMK m. 119 uyarınca dava dilekçesinde iddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğinin açıkça gösterilmesi zorunludur. Ayrıca HMK m. 121 gereğince, dava dilekçesinde gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asılları ile örneklerinin dilekçeye eklenerek mahkemeye verilmesi, başka kurumlardan getirtilecek belgeler için de bunların temin edilmesini sağlayıcı açıklamaların dilekçede yer alması gerekir.
Burada unutulan belgenin durumu ikiye ayrılır: Delilin ismini dilekçenizdeki deliller listesine yazdınız fakat belge örneğini fiziken dosyaya koymayı unuttuysanız hak kaybı yaşamazsınız. Mahkeme, ön inceleme hazırlık aşamasında size bu belgeleri sunmanız veya getirtilmesi için gerekli masraf ve bilgileri vermeniz için kesin süre ihtarı yapar. Nitekim HMK m. 140 gereğince, bu ihtara rağmen dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir. Yani dilekçede gösterilen belgeler, tanınan bu sürede ibraz edilebilir.
Buna karşılık, dava dilekçesinde delil olarak hiç göstermediğiniz tamamen yeni bir belgeyi ön inceleme aşamasında dosyaya sunmak kural olarak mümkün değildir. Karşı tarafın bu duruma açıkça itiraz etmesi hâlinde deliliniz değerlendirmeye alınmaz.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E. 2022/1341, K. 2026/332, T. 25.02.2026 sayılı kararında; davacının dava dilekçesinde yer vermediği ve delil olarak göstermediği bir sözleşmeyi ön inceleme duruşmasında ibraz etmesinin, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında kaldığını ve dikkate alınamayacağını hükme bağlamıştır.
Hak kaybı yaşamamak adına şu pratik adımları uygulayabilirsiniz:
- Dava dilekçenizi inceleyerek sunmak istediğiniz belgenin delil listesinde yazılı olup olmadığını kontrol edin.
- Belge dilekçede yazılıysa, mahkemenin tensip zaptı veya ön inceleme davetiyesi ile vereceği ihtarlı süreyi geçirmeden bir delil sunum dilekçesiyle evrakı dosyaya teslim edin.
- Belgeden dilekçede hiç bahsedilmediyse ve dava yazılı yargılamaya tabi olup henüz karşı tarafın cevap dilekçesine yanıt verme süreniz dolmadıysa, cevaba cevap dilekçenizde bu delili açıkça belirtin.
Açılan davanın sonucu ve sunulacak delillerin kabul edilip edilmeyeceği somut olayın belgelerine ve davanın niteliğine göre değişebilir.