Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında adli kontrol, şüpheli veya sanığın tutuklanması yerine uygulanan bir tedbirdir. CMK m. 109 uyarınca şüphelinin hakim tarafından belirlenen yerlere, belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurması bu tedbirlerden biridir. İmza yükümlülüğü de bu kapsamda belirlenir ve kararda belirtilen günlerde karakola veya denetimli serbestlik müdürlüğüne gidilerek yerine getirilmesi zorunludur.
CMK m. 112 uyarınca, adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun, yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir. Ancak kanunun aradığı temel ölçüt, ihlalin "isteyerek" yani kasıtlı ve mazeretsiz olarak gerçekleştirilmiş olmasıdır. İmzaya gitmediğiniz gün kolluk birimi tarafından bir ihlal tutanağı düzenlenir ve bu durum soruşturmayı yürüten savcılığa veya yargılamayı yapan mahkemeye bildirilir.
Şehir dışında olmanız tek başına geçerli bir hukuki mazeret sayılmayabilir. Çünkü adli kontrol tedbiri altındaki kişinin imza gün ve saatlerini önceden planlaması beklenir. Yine de tek bir ihlalde, olayın niteliğine ve geçerli bir gerekçenizin bulunup bulunmadığına bakılır. Sonucun somut olayın belgelerine ve hakimliğin takdirine göre değişebileceğini unutmamak gerekir.
Bu aşamada gecikmeksizin atmanız gereken pratik adımlar şunlardır:
- Şehir dışında bulunmanızı zorunlu kılan haklı bir gerekçeniz varsa (örneğin ani gelişen bir sağlık sorunu, kaza, refakat durumu veya resmi bir görev), bunu kanıtlayan tüm belgeleri (hastane raporu, bilet, resmi yazı gibi) temin edin.
- İmzayı kaçırdığınızı fark ettiğiniz anda, vakit kaybetmeden imza attığınız polis merkezine giderek durumu açıklayın.
- İlgili soruşturma savcılığına veya mahkemeye hitaben bir mazeret dilekçesi hazırlayın. Dilekçenizde adli kontrolü bilerek ve isteyerek ihlal etmediğinizi, imza gününü sehven veya elinizde olmayan zorunlu nedenlerle kaçırdığınızı belirtin ve mazeretinize ilişkin belgeleri dilekçenize ekleyin.
Sürecin aleyhinize bir tutuklama kararıyla sonuçlanmaması için bu bildirimi en kısa sürede yapmanız büyük önem taşır.