CMK m. 145 uyarınca, ifadesi alınacak kişiye çağrı kağıdı gönderilir; bu belgede çağrılma nedeni açıkça gösterilir ve gelmediği takdirde zorla getirileceği belirtilir. Uygulamada kolluk görevlileri kişileri telefonla da davet edebilmektedir. Geçerli bir mazeret bildirmeksizin çağrıya uymamanız halinde, CMK m. 146 gereğince Cumhuriyet savcısı veya mahkeme kararıyla hakkınızda zorla getirme kararı verilebilir. Bu durumda kolluk görevlileri sizi bulunduğunuz yerden alarak ifade vereceğiniz makama götürür. Çağrıya rağmen adreste bulunamamanız veya kaçma şüphesi oluşturmanız durumunda ise süreç hakkınızda yakalama emri çıkarılmasına kadar ilerleyebilir.
İfade verirken avukat bulundurma zorunluluğu suçun niteliğine ve şahsın durumuna göre değişir. CMK m. 149 kapsamında, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla avukatın hukuki yardımından faydalanma hakkınız mevcuttur ve bu hakkınız kısıtlanamaz. Kanunda belirli ağırlıktaki suçlar veya kişinin yaş küçüklüğü, malullük gibi istisnai halleri dışında ifadeye şahsen avukatsız gitmeniz mümkündür. Ancak aleyhinize bir suç isnadı bulunuyorsa, hak kaybı yaşamamak adına ifade öncesinde ve esnasında bir avukatla hareket etmeniz önerilir. Maddi durumunuz elvermiyorsa, koşulları varsa barodan ücretsiz müdafi talep etme hakkınız da bulunmaktadır.
Anayasa Mahkemesi, E. 2023/163, K. 2024/57, T. 22.02.2024 tarihli kararında; ilk aşamanın kişiye bildirimi içeren davetiye çıkarılması, usulüne uygun tebligata rağmen gelmeyen kişi hakkında ikinci aşama olarak zorla getirme emri düzenlenmesi ve bu karara rağmen hazır edilemeyen kişi hakkında yakalama emri düzenlenmesi aşamalarından oluştuğunu vurgulamıştır.
Bu süreçte yapmanız gereken pratik adımlar şunlardır:
- Sizi arayan polis merkezini veya ilgili birimi arayarak hangi soruşturma dosyası kapsamında ve hangi sıfatla (şüpheli, mağdur veya tanık) çağrıldığınızı öğrenin.
- İfadeye giderken yanınızda Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartınızı ve varsa olaya ilişkin delil niteliğindeki belgeleri bulundurun.
- Belirtilen gün ve saatte gitmenize engel teşkil eden resmi bir mazeretiniz (örneğin sağlık raporu) varsa, bu belgeyi gecikmeksizin ilgili birime ileterek randevu gününün ertelenmesini talep edin.
Soruşturmanın gidişatı ve uygulanacak tedbirler somut olayın özelliklerine, isnat edilen fiile ve dosyadaki belgelere göre değişiklik gösterebilir.