Anlaşmalı boşanma protokolü ile belirlenen nafaka miktarı ömür boyu sabit kalmak zorunda değildir. Hayatın olağan akışı içinde kişilerin gelirleri artabilir, azalabilir, işsiz kalabilirler ya da paranın satın alma gücü enflasyon karşısında düşebilir. Kanun koyucu bu tür durumlar için nafakanın uyarlanmasına imkan tanımıştır.
TMK m. 176 uyarınca, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde irat biçiminde ödenen yoksulluk nafakasının artırılmasına veya azaltılmasına mahkemece karar verilebilir. Benzer şekilde çocuklar için ödenen iştirak nafakası bakımından da çocuğun büyümesi, eğitim masraflarının artması veya tarafların ekonomik güçlerinin değişmesi durumunda nafakanın yeniden belirlenmesi mümkündür. Nitekim TMK m. 331 gereğince durumun değişmesi halinde hakim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır. Ayrıca boşanma aşamasında TMK m. 182 kapsamında çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılma yükümlülüğü düzenlenir ve talep halinde bu ödemelerin gelecek yıllardaki artış biçimi de karara bağlanabilir.
Konuyla ilgili olarak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2021/10699, K. 2022/987, T. 07.02.2022 tarihli kararında; anlaşmalı boşanma protokolü ile belirlenen yoksulluk nafakası sonrasında geçen zaman içinde tarafların sağlık, yaş ve çalışma imkanları gibi mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde nafakanın artırılması ya da azaltılması taleplerinin TMK m. 176/4 çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Bu tür bir durumla karşılaşıldığında izlenmesi gereken pratik adımlar şunlardır:
- Nafakanın artırılması veya azaltılması talebiyle aile mahkemesinde nafaka uyarlama davası açılmalıdır.
- Tarafların boşanma tarihindeki ekonomik durumu ile güncel ekonomik durumu arasındaki farkı ispatlayan gelir belgeleri, maaş bordroları, işten ayrılma belgeleri veya vergi levhaları hazırlanmalıdır.
- Çocuğun okul, sağlık, kurs gibi artan masraflarını ya da nafaka ödeyen tarafın ödeme gücünün azaldığını gösteren fatura, makbuz ve banka kayıtları dosyaya eklenmelidir.
Nafakanın artırılıp artırılmayacağı veya hangi oranda indirileceği hususu, mahkemenin yapacağı sosyal ve ekonomik durum araştırmasına ve somut olayın belgelerine göre değişebilmektedir.