Vasiyet alacağı nedir?

Vasiyet alacağı, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufla bir kişiye onu mirasçı atamaksızın belirli bir mal veya edim bırakması (belirli mal bırakma) sonucunda, lehine tasarruf yapılan kişinin bu malın teslimini ya da edimin yerine getirilmesini isteme hakkıdır. Hak sahibine vasiyet alacaklısı denir.

Dayanak

Belirli mal bırakma Türk Medeni Kanunu'nun 517 ila 519. maddelerinde, vasiyet alacaklısının istem hakkı, zamanaşımı ve alacaklılar arasındaki sıra 600 ila 603. maddelerinde düzenlenmiştir.

Mirasçı atamadan farkı

Mirasçı, mirası mirasbırakanın ölümüyle bir bütün olarak kendiliğinden kazanır. Vasiyet alacaklısı ise yalnızca yükümlülere karşı kişisel bir istem hakkı elde eder; bırakılan malın mülkiyeti kendisine kendiliğinden geçmez. Mirasbırakanın alacaklıları vasiyet alacaklılarından, vasiyet alacaklıları da mirasçıların alacaklılarından önce gelir.

Konusu

Belirli mal bırakma; terekedeki bir malın mülkiyetinin, tereke üzerinde intifa hakkının kazandırılmasına, bir edimin yerine getirilmesine, bir irat bağlanmasına veya bir borçtan kurtarmaya yönelik olabilir. Bırakılan mal terekede bulunmazsa, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça yükümlüler borçtan kurtulur. Mal, mirasın açıldığı andaki durumuyla teslim edilir; yarar ve hasar o anda vasiyet alacaklısına geçer.

Hakkın kullanılması

• Kime karşı: Vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı.
• Ne zaman: Tasarruftan aksi anlaşılmıyorsa alacak, yükümlünün mirası kabul etmesi veya ret hakkının düşmesiyle muaccel olur.
• Dava: Malın teslimi veya hakkın devri; edim bir davranışsa yerine getirilmemesinden doğan zararın giderilmesi istenir.
• Zamanaşımı: Kazandırmanın öğrenilmesinden, borç sonradan muaccel olacaksa muacceliyetten itibaren on yıl.
• Belge: Tasarrufa bildirimden itibaren bir ay içinde itiraz edilmezse sulh mahkemesince vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir.

Sınırlar

Vasiyet alacaklısı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında sağ olmak gerekir; vasiyet alacaklısı daha önce ölmüşse tasarruftan aksi anlaşılmadıkça yükümlülük ortadan kalkar. Saklı payları zedeleyen belirli mal bırakmalar tenkise tabidir. Bölünmesi değer kaybına yol açacak malda vasiyet alacaklısı, tenkis gereken kısmın değerini ödeyerek malı veya tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir.

İlgili kavramlar

• Belirli mal bırakma
• Mirasçı atama
• Vasiyeti yerine getirme görevlisi
• Tenkis davası
• Vasiyetnamenin iptali davası

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 516, 517, 518, 519, 564, 581, 598, 599, 600, 602, 603