Mirastan yoksunluk nedir?

Mirastan yoksunluk, mirasbırakana veya onun son arzularına karşı kanunda sayılan ağır eylemlerde bulunan kişinin, kanun gereği mirasçı olamaması ve ölüme bağlı tasarrufla da herhangi bir hak edinememesidir. Yoksunluk mirasbırakanın bir tasarrufuna ihtiyaç duymadan doğrudan kanundan doğar.

Dayanak

Mirastan yoksunluk Türk Medeni Kanunu'nun 578. maddesinde, yoksunluğun altsoya etkisi 579. maddesinde düzenlenmiştir.

Yoksunluk sebepleri

• Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldürmek veya öldürmeye teşebbüs etmek,
• Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirmek,
• Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruf yapmasını veya böyle bir tasarruftan dönmesini aldatma, zorlama veya korkutma yoluyla sağlamak ya da engellemek,
• Mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir durumda ve zamanda ölüme bağlı bir tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldırmak veya bozmak.

Sebepler sınırlı olarak sayılmıştır; eylemin kasten ve hukuka aykırı olması gerekir. Taksirle neden olunan ölüm yoksunluk sebebi değildir.

Sonuçları

• Yoksun kişi yasal mirasçı olamaz; vasiyet veya miras sözleşmesiyle de hak edinemez. Bu nedenle saklı pay da isteyemez.
• Yoksunluk yalnız yoksun olanı etkiler. Onun altsoyu, yoksun kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olur.
• Yoksunluk mirasbırakanın affıyla ortadan kalkar. Kanun af için özel bir şekil öngörmemiştir.

Mirasçılıktan çıkarmadan (ıskat) farkı

Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakanın ölüme bağlı bir tasarrufla ve sebebini belirterek saklı paylı mirasçısını mirastan yoksun bırakmasıdır; sebepleri mirasçının mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesidir. Çıkarılan kişi itiraz ederse sebebin varlığını, çıkarmadan yararlanan ispat etmek zorundadır. Yoksunluk ise mirasbırakanın iradesine bağlı değildir. İki kurumda da etkilenen kişinin altsoyunun hakları korunur.

Uygulamada dikkat edilecekler

Yoksunluk sebebinin varlığı uyuşmazlık hâlinde mirasçılık belgesinin geçersizliğine, miras sebebiyle istihkak veya paylaşma davalarında ileri sürülür ve ispat edilir. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebildiğinden, yoksun kişi adına düzenlenmiş bir belge de sonradan iptal ettirilebilir. Ceza yargılamasındaki deliller bu davalarda önemli rol oynar.

İlgili kavramlar

• Mirasçılıktan çıkarma (ıskat)
• Saklı pay
• Mirasçılık belgesi
• Miras sebebiyle istihkak davası
• Halefiyet

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 510, 511, 512, 578, 579, 598