Kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi nedir?

Kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi, bir kişiye ait kişisel verilerin kanunun izin verdiği hâller dışında, hukuki bir dayanak olmaksızın kaydedilmesiyle işlenen suçtur. Bir kişinin kimlik, adres, telefon, fotoğraf veya sağlık bilgilerinin izinsiz olarak dosyalanması, listelenmesi ya da dijital ortamda arşivlenmesi bu suçu oluşturabilir.

Dayanak

Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar bölümünde düzenlenmiştir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu da kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından TCK hükümlerine yollama yapar.

Unsurları ve cezası

• Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
• Kaydedilen veri; kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşleri, ırki kökeni, sağlık durumu, cinsel yaşamı veya sendikal bağlantıları gibi hassas bilgilere ilişkinse ceza yarı oranında artırılır.
• Suç kasten işlenir. Verinin hukuka uygun bir sebebe, örneğin kanuni bir yükümlülüğe veya ilgili kişinin açık rızasına dayanarak kaydedilmesi suç oluşturmaz.

Bağlantılı suçlar

• Verileri hukuka aykırı olarak verme, yayma veya ele geçirme: Kişisel verileri başkasına vermek, sosyal medyada yaymak veya ele geçirmek daha ağır cezayı gerektirir.
• Nitelikli hâller: Suçun kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi cezayı artırır.
• Verileri yok etmeme: Kanuni süreler geçmesine rağmen verileri yok etmekle yükümlü olanların bu görevi yerine getirmemesi de suçtur.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Bu suçlar şikâyete bağlı değildir; Cumhuriyet başsavcılığı suçu öğrendiğinde re’sen soruşturma başlatır ve şikâyetten vazgeçilmesi soruşturmayı sona erdirmez.
• Ceza soruşturması ile Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na yapılacak şikâyet birbirinden bağımsızdır; ikisine birlikte başvurulabilir. Zararınız için ayrıca tazminat talep edebilirsiniz.
• İşletme sahibiyseniz müşteri ve çalışan verilerini yalnız kanuni bir dayanakla ve gerekli olduğu ölçüde kaydedin.

İlgili kavramlar

• Kişisel veri
• Veri sorumlusu
• Özel hayatın gizliliğini ihlal
• Açık rıza

Kaynaklar

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 135 (kişisel verilerin kaydedilmesi)
2. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 136, m. 137, m. 138, m. 139
3. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 17