Hash değeri nedir?

Hash değeri (özet değer), bir dosyanın veya veri bloğunun içeriğinden matematiksel bir algoritma ile üretilen, sabit uzunlukta bir karakter dizisidir. Genellikle verinin “dijital parmak izi” olarak tanımlanır: Veride tek bir karakter bile değişse hash değeri tamamen farklı çıkar. Bu nedenle dijital delillerin değiştirilmediğini göstermenin temel aracıdır.

Dayanak

Hash değeri teknik bir kavramdır ve kanunlarda bu adla ayrıntılı biçimde düzenlenmemiştir. Ancak ceza muhakemesinde bilgisayarlara el konulması sırasında verilerin yedeklenmesi ve kopyalanması, elektronik imzada ise imzalanan veride sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığının tespiti gibi hukuki sonuçlar uygulamada hash değerleriyle sağlanır. Bilgisayarlarda arama, kopyalama ve el koymayı düzenleyen CMK hükmü Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olup iptal 25 Şubat 2027’de yürürlüğe girecektir; bu tarihten sonra yeni düzenleme ayrıca kontrol edilmelidir.

Türleri

• MD5 ve SHA-1: Yaygın olarak kullanılmış eski algoritmalardır; teknik zaafları nedeniyle bugün tek başına yeterli görülmemektedir.
• SHA-256 ve benzeri güçlü algoritmalar: Günümüzde tercih edilen algoritmalardır.

Adli bilişim uygulamasında güvenilirliği artırmak için çoğu zaman birden fazla algoritmayla hesaplanan değerler birlikte kaydedilir.

Hukuki önemi

• Bir cihazın imajı alınırken orijinal veri ile kopyanın hash değerleri hesaplanır ve tutanağa yazılır.
• Sonraki incelemelerde aynı değerin elde edilmesi, verinin el konulduğu andan beri değiştirilmediğini gösterir.
• Hash değerinin tutanakta yer almaması veya değerlerin birbirini tutmaması, delilin güvenilirliğinin tartışılmasına yol açabilir.
• Elektronik imzada imzalanan belgenin özeti alınarak imzalanır; belge sonradan değiştirilirse imza doğrulaması başarısız olur.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Cihazınıza el konulduysa, imaj alma işlemini ve hash değerlerini gösteren tutanağın bir örneğini isteyin.
• Bilirkişi raporunda incelenen verinin hash değerinin el koyma tutanağındaki değerle karşılaştırılıp karşılaştırılmadığını kontrol edin.
• Kendi delillerinizi sunarken dosyaların orijinallerini saklayın; gerektiğinde hash değerleri hesaplanarak bütünlükleri doğrulanabilir.

İlgili kavramlar

• Dijital delil ve imaj alma
• Güvenli elektronik imza
• Delil zinciri
• Bilirkişi incelemesi

Kaynaklar

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 134 (iptal kararı 25.2.2027’de yürürlüğe girer)
2. Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği
3. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu, m. 4