Açık rıza nedir?

Açık rıza, kişisel verileri işlenecek kişinin, belirli bir konuya ilişkin olarak, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradesiyle açıkladığı rızadır. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na göre kişisel veriler kural olarak ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez; ancak kanunda sayılan başka bir hukuki sebep varsa açık rıza aranmaz.

Dayanak

Açık rıza, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda (KVKK) tanımlanmış ve kişisel verilerin işlenme şartları arasında düzenlenmiştir.

Unsurları

• Belirli bir konuya ilişkin olma: Rıza, hangi verinin hangi amaçla işleneceğini açıkça göstermelidir. “Tüm verilerimin her amaçla işlenmesine izin veriyorum” gibi genel rızalar geçersizdir.
• Bilgilendirmeye dayanma: Kişi, neye rıza verdiğini bilerek karar vermelidir.
• Özgür iradeyle açıklanma: Rıza baskı altında alınamaz; bir ürün veya hizmetin sunulması, o hizmet için gerekli olmayan veri işlemeye rıza verilmesi şartına bağlanmamalıdır.

Açık rıza aranmayan hâller

Kanunda açıkça öngörülme, fiili imkânsızlık nedeniyle hayatın veya beden bütünlüğünün korunması, bir sözleşmenin kurulması veya ifası, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü, verinin ilgili kişi tarafından alenileştirilmesi, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması ve veri sorumlusunun meşru menfaati gibi hâllerde açık rıza aranmaz. Özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları ise 2024 yılında yapılan değişiklikle yeniden düzenlenmiş olup ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuçları

• Açık rıza her zaman geri alınabilir; geri alma ileriye etkili sonuç doğurur.
• Başka bir hukuki sebep varken ayrıca açık rıza istenmesi, kişiyi yanıltıcı olabileceğinden uygulamada önerilmez.
• Açık rıza ile aydınlatma yükümlülüğü farklı işlemlerdir; aydınlatma metni rıza metninden ayrı sunulmalıdır.

Uygulamada dikkat edilecekler

Önceden işaretlenmiş onay kutuları veya sözleşmenin içine gizlenmiş rıza ifadeleri geçerli bir açık rıza oluşturmaz. Size sunulan rıza metnini okuyun; vermek istemediğiniz izinleri reddetme hakkınız olduğunu unutmayın.

İlgili kavramlar

• Kişisel veri
• Veri sorumlusu
• İlgili kişinin KVKK kapsamındaki hakları
• Aydınlatma yükümlülüğü

Kaynaklar

1. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 3 (tanımlar)
2. 6698 sayılı Kanun, m. 5 (kişisel verilerin işlenme şartları)
3. 6698 sayılı Kanun, m. 6 (özel nitelikli kişisel veriler), m. 10 (aydınlatma yükümlülüğü)